1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Çalişma koşullari ve mesleki maruziyetler

Konusu 'Bilimsel ve Teknik Yazılar' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 10 Aralık 2012 başlatılmıştır.

  1. Erkan Dündar İSGforum Üyesi

    • Site Yöneticisi
    İl Temsilciliği:
    Trabzon
    Sertifika Numarası:
    47086
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    TÜM ÇALIŞMA KOŞULLARI VE MESLEKİ MARUZİYETLER KAÇINILMAZ OLARAK ÇOK FAKTÖRLÜDÜR.
    JACQUES MALCHAİRE
    LOUVAİN KATOLİK ÜNİVERSİTESİ
    Jacques.malchaireclouvain.be www.deparisnet.be

    1973 yılında,robotların olmadığı zamanlarda elektrikli kaynak makineleri vardı.Araba gövdelerinin kaynakla montajı elle yapılıyordu. "Volkswagen Beetle"ların montaj hattında ,4 işçi, özellİkle eşik ve çıkıntılardaki görünür kaynak yerlerinin taşlama ve zımparalamasından sorumluydu..Bu çalışma çok eziyetliydi: taşlama çarkları[taşlama tezgahı] ve zımpara makineleri ağırdı ve çalışma pozisyonu sıkıntılıydı.Buna ek olarak ,işçiler yanyana çalıştıkları iş arkadaşlarının kıvılcım sıçramalarından korunmak için ,başı ,göğsü,sırt ve kolları kaplayan deri bir giysi giymek zorundaydılar.İşçiler bu giysileri çıkardıklarında terden sırılsıklam halde oluyorlardı. Aynı zamanda sağır edici de bir gürültü vardı.
    İşyeri hekimi ve ek olarak ,kardiolog da iş yükü hakkında endişeleniyorlardı.İşyeri hekimi,gürültü ve termal stres konusunda asistanıma sorular sordu.Aldığımız eğitime göre biz öncelikle şu ölçümleri yaptık:Holter’le dakikada 170 kalp vuruşu hızı kayıt edildi,gürültü düzeyi,ses seviye ölçerde 95 dB olarak bulundu.Biz işçilerin rektal ateşlerini ölçecek kadar ileri gitmedik, ama günde 2 litrenin üzerinde (bazen Belçika birası olarak) tüketilen suyu ve giyisilerden damlayan teri kaydettik. Birçok kalp hızı grafikleri ve ses kayıtları ile 40 sayfalık bir rapor hazırlandı.
    İşyeri hekiminin ikna gücü sayesinde bu sefer rapor ihmal edilmedi ve işletme , montaj hattını uzatmaya karar verdi.Yaz mevsimi boyunca , montaj bandı kuruldu.Bir şiş üzerine monte edilmiş ve dönebilen araba gövdesi şeklinde ,böylece eşik ve çıkıntıları 65 cm.yüksekliğe getirilmiş, birbiri ardısıra istasyonlardan oluşan bir montaj hattı oluştu.
    İşletme ve biz de bu ergonomik yenilikten dolayı gururluyduk. Bugün, işletmenin insanca çalışma yatırımından bahseden "işletme geçmişi" web sayfasında bulunabilir.Taşlama ve zımparalama şimdi iyi bir yükseklikte yapılıyordu ve fiziksel yük büyük ölçüde azalmışdı.İşçiler birbirlerinden 4 er metre uzakta olarak,meslektaşlarının kaynak makinalarından sıçrayan kıvılcımlarına daha fazla maruz kalmıyorlardı, giysiler ,daha hafif olan ön yüz koruyucusu ile değiştirilebilmişti ve böylece termal stres azalmışdı. Son olarak da gürültü maruziyet düzeyi 91 dB’e gerilemişdi,her bir işçi öncelikle kendi işinin gürültüsüne maruz kalıyordu ve akustik emici bir malzemeden yapılan bir duvar da ,komşu montaj hattını diğer işçiden ayırıyordu.
    Sonuçlar çok olumlu olarak değerlendirilmişti. İşte aynı anda birçok sorunun şahane bir örneği :
    Bariz olmasına rağmen vibrasyona bakmamıştık: çünkü vibrasyon daha gündemde değildi. Görme problemlerine de fazla dikkat etmemiştik: Çalışma sonucu açığa çıkan duman ,uygun yardımcı ışık sisteminin yokluğu sonucu ,başlığın arkasından görüşü azaltıyordu: fakat bu konuda da ,tıpkı solunan havanın dumandan dolayı kirlenmesinde olduğu gibi , "kaynak bandı" sayesinde iyileşme olmuştu .
    3 ay sonra, işletme ,bu 4 istasyonda yüksek bir devamsızlık hızı ve diğer çalışma alanlarına geçmek için ısrarlı talepler tespit etmeye başladı.Bu 4 istasyonda neler oluyordu ?
    Önceki istasyonda, grup içinde kendi organizasyonlarını açıklayan işçilerle görüşmekte bol bol sorun yaşadık.İşletmede ki ,metot ve zamanlama ofisine göre dört kişilik grup için , 2,5 dakikada araba gövdesini oluşturma ve 30 saniyede dinlenme süreleri vardı. Bu süre makineleri toplama, başlıkları çıkarma, soğuma, giyinme ve makineleri alma için çok yetersizdi, grup şöyle bir düzenleme yaptı: birbiri ardı sıra birbirini izleyen 3 araba gövdesiyle 4 değil de 3 kişi ilgilenmeye başladı,3 kişiden ,ilki biraz geç kalıyordu, ikincisi tam zamanında oluyordu, üçüncüsü ise önde oluyordu. Böylece 1 dakikadan fazla zamanları boş kalıyordu.Böylece 3 kişilik diğer grupta sırası gelene kadar , (taşlama veya zımparalama hangisini seçtiyse) ,dördüncü işçinin 9 dakika boyunca , serinlemeye, sigara içmeye (zaman değişti artık ), diğerleriyle sohbet etmeye, tuvalete gitmeye zamanı oluyordu. Grup mükemmel bir şekilde anlaştı ve nadiren devamsızlık oluştu ve meslektaşlar haklı çıkmış oldu.

    Yeni iş organizasyonun da,her işçi 8 saat boyunca aynı işi yapacaktı: aynı çıkıntı ve katmanları zımparalama ve taşlama.İşçiler,hiç bir özerklik ve sosyal iletişim olmaksızın, neredeyse izole edilmişlerdi .İşçilerin 2 araba gövdesi arasında maksimum 30 saniyeleri vardı.30 saniyeden fazla dinlenme süresi isterse ,bir başka işçiden yardım istemesi gerekecekti.
    Yeni iş organizasyonunda, grup daha fazla devam edemedi, 8 saat boyunca aynı çıkıntı ve katmanları zımparalama ve taşlama yapanların hemen hiç özerkliği yoktu: hiçbir bir sosyal iletişim yoktu , tamama yakın izolasyon (akustik duvara teşekkürler! ) vardı, iki araba gövdesi arasında maksimum 30 saniye ara, iki izin arası, kültablasında ziyan edilen sigara, yöneticiye 30 saniyeden daha fazla süre izin için zorunlu başvuru.
    Amaçladığımız nedir?Sağlık, travmanın (kazanın) ve meslek hastalığının olmaması mıdır yoksa Dünya Sağlık Örgütünün tanımladığı gibi sağlık, fiziksel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik halimidir?
    Bizim taşlama ve zımparalama iş istasyonlarına yaklaşımımız hala çok sayıda sıkıntı içeriyor: Fiziksel yük, gürültü, termal stres. Bununla birlikte ,fiziksel,ruhsal ve sosyal tam bir iyilik hali,tam olarak gerçekleştirilemedi.
    1946’dan beri defalarca tekrar edilen ve tümüyle şaşırtıcı ve hayal kırıklığına uğratan bu tanım iş yerlerindeki sağlık alanlarında çalışan hijyenist , ergonomist, doktorlar, iş güvenlikçiler, psikologlar tarafından çok az miktarda hayata geçirilebilmiştir.Son zamanlarda , bir çok vakada multidisipliner sistemin ortaya çıkması uzmanların arasındaki uçurumu daha da ağırlaştırmıştır: kimyacılar , kimyasal ajanlardan, iş güvenlikçiler , iş kazalarından sorumluyken, ergonomistler tekrarlayan hareketlerden, psikologlar stresten sorumludurlar; eğitim programlarının yeniden değerlendirilmesi ,problemin disiplinlerarası anlam ve etkilerinin derinlemesine yansımasının yokluğu , ilginin dağılmasını daha da artırmaktadır..



    1959’da, Dünya Sağlık Örgütünün de açıkladığı gibi, muhtemelen aynı faaliyette ,Hertzberg , iki faktör teorisinde bir işçinin davranışını etkileyen iki tip faktör olduğunu önermişti:
    · İlk faktör , işçinin iş koşullarıyla ilgili olarak, hijyen faktörleri şeklinde nitelendirilmektedir : ücret politikası,çalışma koşulları,denetim sistemi, iş güvenliği.
    · İkinci faktör , işçinin kişisel gelişimi ile ilgili olan motivasyon faktörleri olarak nitelendirilmiştir : kendini gerçekleştirme olanakları, kariyer gelişimi, özerklik,sorumluluklar, kişisel taktir, işteki ilgi alanları
    Birinci faktörlerden memnun olurlarsa , memnuniyetsizlik kaynakları elimine edilecektir ve sadece ikinci faktörler , memnuniyet ve motivasyon kaynakları olabilecektir.
    Gürültünün , sıcağın ve fiziksel yükün azaltılması, fiziksel memnuniyetsizlik kaynaklarını azalttı.
    Ancak montaj hattındaki yeni organizasyon, bu işçilerin bağımsızlıklarının azalmasına , sosyal ve psikolojik memnuniyetlerinin ve motivasyonlarının azalmasına neden oldu. Bütün bu değerlendirmeler ,işçilerin çalışma istasyonundan ayrılmak istemelerine neden olmuştur:
    Sonuçta ne elde ediyoruz?
    · Tüm maruziyetler çok faktörlüdür ve işçinin diabet ve hipertansiyonuna dikkat etmeden sadece egzamasını tedavi etmek, kimyasal çevresine , fiziksel yüklenmesine ve psikososyal çevresine dikkat etmeden gürültü maruziyetine üzülmek uygun olmayacaktır.
    · Sorun ne olursa olsun (gürültü,fiziksel yük), dış etkilere göre (beceri vegözlemcinin ilgisi)ve sorunlar ortaya çıktığında sırayla çözmek yerine , esas olan iş durumunun genel şartlarının değiştirilmesidir . Sorun hemen çözülemeyecekse ve risk çok yüksekse (kimyasal riskler, kazalar ) o zaman gerekirse konu derinleştirilebilir.
    · Amaç,kolektif çalışmanın ( işçiler ve yönetim )iyileştirilmesinin sürdürülmesi veya geliştirilmesidir. Hiç bir uyumlu iş, iş durumu bilinmeden yürütülemez, birlikte yürütülen iş olursa ancak devamlılık sağlanabilir.Ayrıca bu grupta çalışan işçiler ,korunma yöntemlerinin sadece nesnesi değil , başrol oyuncusu olmalıdır.
    · Bütün yaklaşımlar, sadece danışmanlık şeklinde değil, paylaşımcı da olmalıdır, şöyleki ,direkt,aktif,adil işbirliği (diyalog) temeline dayanan,kollektif çalışmayla birlikte, işletmede ONLARIN (işçilerin) yaşam koşullarının da beraberce ele alındığı yaklaşımlar şeklinde olmalı.
    · Bu yaklaşım ,işçilerin %60 ından fazlasının çalıştığı küçük ve orta ölçekli firmalarda özellikle kritik öneme sahiptir ve iş sağlığı ve güvenliğinde sınırlı kaynaklar göz önüne alınarak ,işçiler için kolayca kullanılabilen basit ve pahalı olmayan el aletlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. 70’lerde, 80’lerde ve daha sonra, FIOH ( the sirtes ) LEST, AET, ... metodları bulundu ve bunlar daha sonra kullanılmamaya karar verildiler ve yokoldular.Bugün sadece gerçekten WISE ve SOBANE-Deparis rehberi kullanımda bulunmaktadır.
    · Yaygın geleneksel risk değerlendirmesi yaklaşımı, daha ekonomik , hızlı , kolay ve uyumlu eylem planının başarılabilmesi açısından tekrar sorgulanmalıdır. Önlem ve risk değerlendirmesine yönelik direkt yaklaşım, her zaman elzem bir adım olmayabilir. Vibrasyona bağlı artmış duyma kaybı, psikososyal faktörlere bağlı artmış kas iskelet sistemi bozuklukları ,yüz yüze görüşmelerle , kesinlikle üzerinde çalışmak için ilginç konular . Sadece gürültüyü azaltma metodları değişiklik yaratmayacaktır , sadece kas iskelet sistemi hastalıklarının kötüleşmesine yol açan nedenleri değiştirerek değil ama , vibrasyona maruziyet ve psikososyal iklim , birlikte ele alınarak kendi içinde iyileştirilmelidir.
    KAYNAKLAR
    1. OMS, 1946, Préambule à la Constitution de l'Organisation mondiale de la Santé, Actes officiels de l'Organisation
    mondiale de la Santé, n°. 2, p. 100.
    2. Herzberg, Frederick. (1959). “The Motivation to Work.” New York: John Wiley and Sons
    3. ANON, (1979), Les profils de postes, méthode d'analyse des conditions de travail. Collection Hommes et Savoirs,
    Masson, Paris.
    4. GUELAUD F., BEAUCHESNE M-N, GAUTRAT J. ET COLL. (1975) Pour une analyse des conditions du travail
    ouvrier dans l'entreprise (Recherche du laboratoire d'économie et de sociologie du travail C.N.R.S.), Librairie
    Armand Colin. pp. 245.
    5. ROHMERT W. and LANDAU K. (1983) A new technique for job analysis, London, Taylor & Francis. pp. 95.
    6. AHONEN M., LAUNIS M., KUORINKA R., (eds) (1989) Ergonomic workplace analysis., Finnish Institute of
    Occupational Health, Helsinki. pp. 31.
    7. WISE, Work Improvement in Small Enterprises, International Labour Organization 2004
    http://www.ilo.org/safework/info/instr/lang--en/docName--WCMS_110322/index.htm
    8. Malchaire, J., 2004, The SOBANE risk management strategy and the Déparis method for the participatory
    screening of the risks; Arch. Occup. Environ. Health, 77 443-450 :
    http://www.deparisnet.be/sobane/SOBANE.htm#artFR