1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Aynı anda birden fazla sigortalılık / 4a(emekli sandığı-memur) / 4b(bağkur-işyeri sahibi)/4c(işçi)

Konusu 'İş Hukuku ve SGK Uygulamaları' forumundadır ve Muhammed Ali tarafından 25 Kasım 2014 başlatılmıştır.

  1. Muhammed Ali Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    • Eğitim Grubu
    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    5510 sayılı kanuna göre ise
    4 a ssk lılar demektir
    4 b bağkurlular demektir
    4 c emekli sandığına tabi çalışanları temsil eder ve memurlar demektir.

    Aynı anda birden fazla sigortalılığın çakışması
    Çalışma hayatı içinde farklı statülerde sigortalılık hâllerinin olması ve bu sigortalılık hâllerinin zaman zaman aynı sigortalının farklı çalışmalarından dolayı birleşmesi sözkonusu olmaktadır. Bu şekilde çalışma hayatı içindeki pozisyonu gereği birden fazla sosyal güvenlik statüsü içine girecek şekilde olmasına literatürde sigortalılığın çakışması veya sigorta hâllerinin birleşmesidenir. Bu da bilhassa emeklilik hususunda karışıklıklar oluşturmaktadır.

    Öncelik 4/c’lilik

    Sigortalının 4/a sigortalılığı, 4/b sigortalılığı veya 4/c sigortalılığı kapsamlarından birden çoğuna tabi olmasını gerektirecek biçimde çalışması hâlinde; öncelikle 4/c sigortalılığı geçerli olacaktır.

    İkinci öncelik 4/a’lılık

    Sigortalının 4/c sigortalılığı kapsamında çalışması yoksa yani kişi hem 4/a’lı olacak şekilde bir işyerinde hizmet akdi çerçevesinde çalışıyor hem de 4/b’li sigortalı olmayı gerektirecek şekilde statüsü varsa bu durumda 6111 sayılı Kanun’un 33. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un 53. maddesinde yapılan değişiklik sebebiyle öncelik 4/a’lılıktadır. Sözkonusu düzenlemeden anlaşıldığı üzere; önceden başlayan sigortalılık geçerli olur ilkesi terk edilip yerine sigortalılığın üstünlüğü ilkesi benimsenmiştir.(1)» Örnek: Bir limitet şirketinde ortak olan ve ortak olduğu için 4/b’li sigortalısı olan “X” adındaki sigortalı bir fabrikada işçi olarak ve dolayısıyla 4/a sigortalısı olarak çalışmaya başlarsa 6111 sayılı Kanun’la değişik hüküm gereği artık 4/a’lı olacaktır.

    Bilindiği üzere önceki uygulamada sigortalılık hâli kesintiye uğrayıncaya kadar sigortalılık devam ettirilecek. Kesintiye uğraması hâlinde, sonra başlayan sigortalılık hâli devreye girmesi gerekirdi. Bu durum “önceden başlayan kuralı”olarak adlandırılmaktaydı.(2) Sözkonusu değişiklik ile “önceden başlayan kuralı”na son verilerek “üstünlük kuralı”na geçilmiştir. Bu şekilde sigortalının; 4/c sigortalılığı kapsamında çalışması yoksa ve 4/a ve 4/b kapsamında sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi hâlinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaktır. Bununla birlikte; sigortalılık hâllerinin çakışması nedeniyle Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanun’un 82. maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilecektir.

    Kendi işyerinde hem işveren hem işçi olunmaz

    Her ne kadar bir limitet şirketinde ortak olan ve ortak olduğu için 4/b sigortalısı olan “X” adındaki sigortalı bir fabrikada işçi olarak ve dolayısıyla 4/a sigortalısı olarak çalışmaya başlarsa 6111 sayılı Kanun’la değişik hüküm gereği artık 4/a’lı olması sözkonusu olsa da Kanun maddesinin ikinci fıkrası gereği 4/b sigortalıları kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden, 4/a sigortalısı olarak bildirilemeyeceklerdir.(3) Ancak 01.10.2008 tarihi itibariyle kendi ortak olduğu işyerinden önceden başlayan kuralı çerçevesinde 4/a’lı olarak sigortalı olanların hakları “5510 Sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi Ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğ”in “9- 01/10/2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden bu Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi prim ödemesi olanların sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar devam ettirilir”hükmü gereği korunmuştur.

    kaynak
  2. Muhammed Ali Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    • Eğitim Grubu
    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    Sigortalılık Hallerinin Birleşmesi ve Çakışması – Şirket Ortaklarının Sigortalılığı

    1-Yasal Düzenleme:

    Sigortalılık hallerinin çakışması veya birleşmesi ile ilgili düzenlemeler; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 53 üncü, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin eski 99, yeni 93 üncü maddelerinde düzenlenmiştir.

    2-Sosyal Güvenlik Reformu İle Gelen Değişiklikler:

    2.1-Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden, aynı zamanda üçüncü bir kişinin yapması gereken işi yapsalar dahi 4/a kapsamında sigortalı olamayacaklar.

    2.2-Anonim şirketlerin sadece yönetim kurulu üyesi olan ortakları sigortalı sayılacak, yönetim kurulu üyesi olmayan kurucu ortakları ile sigortalı sayılmayacaktır.

    3-Genel Açıklamalar:

    Daha önceki dönemde çalışanların sigortalılığını sağlayan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı adıyla üç ayrı sosyal güvenlik kurumu hizmet vermekteydi ve bu üç farklı Kurumdan aynı anda ikisine de tabi olmayı gerektirecek işlerde çalışanlar için karışıklıklar ortaya çıkmaktaydı. Yeni dönemde her üç sosyal güvenlik kurumu da tarihe karışmış ve bütün çalışanlar Sosyal Güvenlik Kurumunun çatısı altına girmiş olmakla beraber, daha öncekine benzer şekilde çalışanlar 4/a, 4/b ve 4/c şeklinde yine üçlü bir ayrıma tabi tutulmuştur. Dolayısıyla ortada hizmet veren tek kurum olsa bile çalışanlar yine hangi kapsama girdiği belirlenerek Kuruma bildirilecektir. Bu nedenle sigortalılık hallerinin birleşmesi/çakışması halinde ilgili kişinin hangi kapsamda sigortalı olarak bildirileceğinin tespiti önem taşımaktadır.

    4-Sigortalılık Hallerinin Birleşmesi ve Çakışması:

    4.1-Sigortalıların 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına (4/a – 4/b – 4/c) aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışmaları halinde 6111 sayılı Kanun değişikliğinden önce aşağıdaki şekilde işlem yapılmaktaydı.

    Çalışanların; 4/a (işçi), 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (memur) kapsamındaki sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmaları halinde (diğerlerinden önce başlayıp başlamadığına bakılmaksızın) öncelikle 4/c kapsamında, 4/c kapsamında çalışma yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılıyorlardı. Yani 4/c kapsamında çalışma yoksa, o zaman 4/a ve 4/b kapsamındaki çalışmalardan hangisi önce başlamışsa sigortalının o kapsama tabi olarak Kuruma bildirilmesi gerekiyordu. Tabiki, 4/c kapsamında çalışanların (memurların) çok istisnai durumlar hariç aynı anda 4/a ve 4/b kapsamındaki herhangi bir işte çalışmasını yasaklayan mevzuat hükümleri saklıydı.

    Ancak, 6111 sayılı Kanunun 33 üncü maddesiyle 5510 sayılı Kanunun “Sigortalılık Hallerinin Birleşmesi” başlıklı 53 üncü maddesinde 01/03/2011 tarihinden geçerli olmak üzere değişiklik yapıldı. Bu yeni duruma göre;

    Sigortalının; 4/a (işçi) ve 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaki sigortalılık statüleri ile 4/c (memur) kapsamında yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi (çalışması) halinde, eskiden olduğu gibi öncelikle 4/c kapsamında sigortalı olarak Kuruma bildirilmesi gerekir. Sigortalının 4/c kapsamında çalışması yoksa, yani sigortalı sadece 4/a ve 4/b kapsamına girecek şekilde çalışıyorsa, bu durumda; 1/3/2011 tarihine kadar önce başlayan sigortalılık statüsü dikkate alınır, yani önce hangi kapsamdaki sigortalılık hali başlamışsa ona tabi sigortalılık hali devam eder. 1/3/2011 tarihinden itibaren ise öncelik 4/a kapsamındaki sigortalılığa ait olacağından, kişinin 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilmesi gerekir. 4/a kapsamındaki bu çalışmanın/sigortalılığın sona ermesi durumunda ise kişinin çalışması halen devam ediyorsa 4/b kapsamındaki sigortalılığı başlar. Kişi 4/a kapsamında çalışmaktayken/sigortalıyken ayrıca 4/b kapsamında da çalışmaya başlarsa, doğal olarak sigortalılık durumunda herhangi bir değişiklik olmaz, çünkü kesintiye uğrayana kadar 4/a kapsamındaki sigortalılık devam eder, kesinti olduğunda 4/b kapsamındaki çalışma halen devam ediyorsa 4/b kapsamındaki sigortalılık devreye girer.

    4.2-6111 sayılı Kanunla 01/03/2011 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan değişiklik çerçevesinde; hem 4/a hem de 4/b kategorisine girecek şekilde birden fazla işte çalışan, bu nedenle de sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle 4/a kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yani 4/a kategorisinde Kuruma bildiren sigortalılar, yazılı talepte bulunmak ve Kanunun 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü (4/b) kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler, yani bunlar 4/a kapsamında sigortalı olarak Kuruma bildirilmekteyken, yazılı başvuruda bulunmaları halinde ilaveten 4/b kapsamında da sigortalı olarak Kuruma prim ödeyebilirler. Bu durumda 4/a kapsamında ödenen primlere ilaveten 4/b kapsamında ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden 4/b kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar (malullük, ölüm, yaşlılık – emeklilik aylığı) yönünden ise 4/a kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Dolayısıyla, hem 4/a hem 4/b kapsamında çalışmaktayken, 4/a kapsamında sigortalı olarak Kuruma bildirilen sigortalılar, 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaki çalışmaları nedeniyle iş kazası geçirmeleri veya meslek hastalığına yakalanmaları halinde, sigortalı bildirimleri 4/a kapsamında yapıldığı için 4/b kapsamındaki çalışmalardan kaynaklanan bu iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle herhangi bir sigorta yardımı (geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri) alamayacakken, yukarıda belirtildiği şekilde Kuruma yazılı başvuruda bulunarak 4/a kapsamındaki sigortalı bildirimine ilaveten, 4/b kapsamındaki çalışmalarından dolayı da prim öderlerse bu durumda 4/b (Bağ-Kur) kapsamındaki çalışmaları nedeniyle iş kazası geçirmeleri veya meslek hastalığına yakalanmaları halinde geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de alabilirler. Konuya ilişkin olarak Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 14 üncü maddesine onuncu, 40 ıncı maddesine onüçüncü fıkra eklenmiştir. Burada 4/a’ya ilaveten 4/b kapsamında da prim ödenmesi halinde, sigorta primine esas kazanç üst sınırı dikkate alınarak, 4/a kapsamında ödenen prim miktarı düşüldükten sonra kalan miktar üzerinden prim ödenir, dolayısıyla 4/a ile 4/b kapsamında ödenen primlerin toplamı prime esas kazanç üst sınırını aşamaz. Öte yandan 4/b kapsamında sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4/a kapsamında sigortalı olamayacaklarından, bu durumda olanlar burada belirtilen imkandan yararlanamazlar.




    4/a kapsamındaki sigortalılığına ilaveten 4/b statüsünde de prim ödeme talebinde bulunduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar (b) bendi statüsünde primlerini ödemeyenlerin ödeme hakkı düşer.

    4.3-4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi (Tarım Bağ-Kur) ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu dikkate alınır. Yani, Tarım Bağ-Kur (4/b-4) kapsamında çalışmakta olan bir sigortalının, aynı anda diğer 4/b (Bağ-Kur) kategorileri kapsamında (vergi mükellefiyeti, şirket ortaklığı gibi) çalışmaları da varsa, bu durumda da kişi Tarım Bağ-Kur (4/b-4) dışındaki çalışmaları (4/b) kapsamında sigortalı sayılır.

    4.4-Yukarıdaki şekilde tabi olunması gereken kapsam tespit edilerek sigortalılık başlatıldıktan sonra, başlatılan o sigortalılığın kesintiye uğraması halinde, bu defa kesintiye uğrayan sigortalılıktan/çalışmadan sonra önceliği olan kapsamda sigortalılık hali devam ettirilir. Eğer çakışan sigortalılık hali kalmamışsa, yani sigortalı artık tek bir sigortalılık kapsamında çalışıyorsa bu durumda doğal olarak o yaptığı çalışma kapsamındaki sigortalılığı devam eder.

    4.5-5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık halleri (4/a – 4/b – 4/c) ile bu Kanunun 5 inci maddenin (a) (hükümlü ve tutuklular) ve (e) (Türkiye İş Kurumu tarafından eğitilen kursiyerler) bentlerine tabi sigortalılık hallerinin çakışması halinde, bunlar Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılır ve yukarıdaki 4.1 maddede belirtilen hükümler uygulanır.

    4.6-İsteğe bağlı sigortalı olanların 4/a, 4/b ve 4/c kapsamındakilerden herhangi birine veya birkaçına tabi olacak şekilde çalışmaya başlamaları halinde, bu Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası (30 günden az çalışanların eksik günlerini 30’a tamamlamak için isteğe bağlı sigortaya prim ödedikleri durum) saklı kalmak kaydıyla isteğe bağlı sigortalılık hali sona erer.

    4.7-Yukarıdaki 4.1. maddede belirtilen sigortalılık hali değişikliklerinde Kanunda ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen sigortalılığın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren, yeni sigortalılık haline göre hak ve yükümlülükler başlar.

    4.8-5510 sayılı Kanunun 53 üncü maddesi uyarınca; 4/b kapsamında sigortalı sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden, 4/a kapsamında sigortalı bildirilemezler. Yani şahıs işyerlerinde işyeri sahibi, şirketlere ait işyerlerinde de 4/b kapsamında sigortalı sayılan şirket ortakları kendilerine ait bu işyerinde veya ortakları oldukları bu şirkette ayriyeten 4/a kapsamına girecek bir iş yapsalar dahi buralardan 4/a kapsamında sigortalı olarak Kuruma bildirilemezler. 01/10/2008 tarihinden önce bu mümkündü ancak 01/10/2008 tarihinden sonrası için bu mümkün değildir. Bunlar zorunlu olarak sadece 4/b kapsamında Kuruma bildirilirler.

    5510 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü saklı olmak üzere sigortalının, bu madde hükmüne göre sigortalı sayılması gereken sigortalılık halinden başka bir sigortalılık hali için prim ödemiş olması durumunda, ödenen primler birinci fıkraya göre esas alınan sigortalılık hali için ödenmiş ve esas alınan sigortalılık halinde geçmiş kabul edilir.

    4.10-01.10.2008 tarihinden önce 506 sayılı Kanuna tabi olmaları nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi olmaları nedeniyle 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında kabul edilen sigortalılardan zorunlu sigortalı olmaları gerektiği halde 506, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi isteğe bağlı sigortalılığı devam edenler hakkında Kanunun 4 üncü maddesi gereğince, yani yukarıda 4.1. maddede belirtildiği şekilde işlem yapılır.

    4.11-01.10.2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde, kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden bu Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi prim ödemesi olanların sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar devam ettirilir. 4/a kapsamındaki sigortalılık kesintiye uğrayınca bu kişiler doğal olarak 4/b kapsamına girecekler ve artık 4/b kapsamında sigortalı olarak Kuruma bildirileceklerdir.

    4.12-01.10.2008 tarihinden önce 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı oldukları halde 2925 sayılı Kanuna tabi prim ödeyenlerin sigortalılıkları 01.10.2008 tarihi itibariyle sona erer, 5510 sayılı Kanuna tabi çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren 2925 sayılı Kanuna göre kendiliğinden başlatılır.
    kaynak

    --- Tekrar yazılan mesaj birleştirildi, 25 Kasım 2014 ---
    Hizmet Çakışmalarında Geçerli Olan Hizmetin Tespit Edilmesi
    I.GİRİŞ

    5510 sayılı yasanın 4. maddesinde kimlerin sigortalı olacağı belirilmiştir. Maddeye göre, bir hizmet akdine istinaden bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar 4/a (eski adıyla SSK) kapsamında, bağımsız olarak kendi nam ve hesabına çalışanlar 4/b (eski adıyla Bağkur) kapsamında, Kamu idarelerinde emeklilik hakkı tanınan vazifelerde çalışanlardan 4/a kapsamındakiler gibi hizmet akdine tabi olmayanlar 4/c (eski ayıyla emekli sandığı) kapsamında sigortalı olarak değerlendirilmektedir.


    Uygulamada sıkça rastlanılan bir konu olan hizmet çakışması, aynı anda birden fazla sigortalılık statüsüne tabi olma durumu olarak ifade edilmektedir. Aynı anda birden fazla statüde çalışarak, birden fazla sigortalılık statüsüne tabi olma (hizmetlerin çakışması) durumlarında hangi statüdeki sigortalılığın geçerli olacağı hususu makalemizin konusunu oluşturmaktadır.


    II. SİGORTALILIK HALLERİNİN ÇAKIŞMASI DURUMUNDA GEÇERLİ OLAN HİZMETLERİN TESPİT EDİLMESİ


    Emeklilik için gerekli prim ödeme gün sayılarının farklı olması, kısa vadeli sigortalardan sağlanan bazı hakların sigortalılık statüsüne göre farklılık göstermesi nedeniyle, hangi statüde sigortalı olunması gerektiği önem arz etmektedir. Uygulamada en çok rastlanılan hizmet çakışması, 4/a (SSK) ve 4/b (Bağkur) hizmetlerinin çakışmasıdır.

    Sigortalıların 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışmaları halinde aşağıdaki şekilde işlem yapılır.


    1) 4/c kapsamında başlayan sigortalılık önceliklidir.


    Sigortalılar, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmaları halinde öncelikle (c) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.


    ÖRNEK – 1 – (X) işyerinde işçi olarak çalışan (K) isimli şahıs 15.01.2010 tarihinde memuriyete başlamıştır. Ancak (X) işyerine memuriyete başladığını haber vermemiş ve vardiyalı olarak çalışan (K) akşam saatlerinde işyerine gelerek çalışmasına 31.03.2010 tarihine kadar devam etmiştir. (X) İşyeri, (K) isimli çalışanının memur olduğundan habersiz olduğundan 4/a kapsamında bildirimlerini yapmaya devam etmiştir. Ancak 15.01.2010 tarihinde 4/c sigortalılığı başladığından ve 4/c kapsamındaki sigortalılık öncelikli olduğundan, 4/a kapsamında 15.01.2010 tarihinden sınra bildirilen hizmetleri geçerli sayılmayacağından iptal edilecektir.


    ÖRNEK – 2 – 01.01.2010 tarihinden beri vergi mükellefiyeti dolayısıyla 4/b (bağkur) kapsamında sigortalı olan (Y), 15.09.2010 tarihinde memuriyete başlamıştır. Vergi mükellefiyetini sonlandırması ancak 30.09.2010 tarihinde gerçekleşmiştir. 15.09.2010 tarihinde memuriyete başlaması nedeniyle aynı tarihte 4/c kapsamında sigortalılığı başlamıştır. Vergi mükellefiyeti devam ettiği halde 4/b sigortalılığı 15.09.2010 tarihinden itibaren geçersiz olmuştur..


    2) 4/c kapsamında çalışma yoksa, önce başlayan sigortalılık esas alınır.


    Sigortalıların 5510 sayılı kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerine aynı anda tabi olmalarını gerektirecek çalışmaları varsa, ilk önce başlayan sigortalılık statüsü geçerli olur. Önce başlayan sigortalılık halinin kesintiye uğraması durumunda sonra başlayan çalışmaya göre sigortalılık hali başlatılır.


    ÖRNEK – 3 – 01.10.2010 tarihinde 4/a kapsamında çalışmaya başlayan (T), 10.10.2010 tarihinde (M) Ltd. Şti. ne ortak olmuştur. 4/a kapsamındaki sigortalılığı önce başladığından 4/a kapsamındaki sigortalılığı devam edecek, 4/a sigortalılığı kesintiye uğrayıncaya kadar 4/b kapsamında sigortalı olmayacaktır.


    ÖRNEK – 4 – 07.05.2010 tarihinde vergi mükellefi olan ve aynı zamanda 4/b sigortalılığı başlayan (D), 12.10.2010 tarihinde hizmet akdine istinaden (H) işyerinde çalışmaya başlamıştır. 4/b sigortalılığı devam ettiğinden 4/a kapsamında sigortalı olmayacaktır. 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilse dahi, bu hizmetler geçersiz olacaktır.


    ÖRNEK – 5 – 05.01.2010 tarihinde 4/a kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı, 20.01.2010 tarihinde vergi mükellefi olmuştur. Sigortalı aynı anda hem 4/a kapsamında çalışmasına devam etmiş, hem de 4/b kapsamında tescilini yaptırarak 4/b kapsamındaki primlerini ödemiştir. Burada her ne kadar iki sigortalılık statüsü için prim ödemiş olsa da 4/a kapsamında başlayan sigortalılık önce başladığından, 4/a kapsamındaki sigortalılığı geçerli olacaktır. 4/b kapsamındaki sigortalılığı, 4/a kapsamındaki çalışmaları sona erinceye kadar geçerli olmayacaktır. 4/a kapsamındaki çalışmalarının sona erdiği günü takip eden günden itibaren 4/b kapsamında sigortalılığı başlatılacaktır.


    3) İsteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılık çakışırsa, zorunlu sigortalılık hali geçerli olur.


    İsteğe bağlı sigortalı olanların, Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek bir çalışmalarının olması halinde, zorunlu sigortalılıkları geçerli olur. Kısmi zamanlı çalışanların, prim ödenmeyen günler için isteğe bağlı sigortalı olma hakları bulunmaktadır.


    ÖRNEK – 6 – Bir hizmet akdine istinaden 01.01.2010 tarihinden itibaren tam zamanlı çalışan sigortalının zorunlu sigortalılığı sona ermeden isteğe bağlı sigortalı olması mümkün değildir.


    ÖRNEK – 7 – Bir hizmet akdine istinaden 01.03.2010 tarihinden itibaren kısmi zamanlı olarak çalışan ve ayda 15 gün 4/a kapsamında prim ödenen sigortalı, hizmetlerini ayda 30 güne tamamlamak için isteğe bağlı sigortalı olabilecektir.


    ÖRNEK – 8 – İsteğe bağlı sigortalılığı devam eden (L) 15.09.2010 tarihinde 4/a kapsamında zorunlu sigortalı olarak çalışmaya başlamıştır. Sigortalı (L) nin isteğe bağlı sigortalılığı, zorunlu sigortalılığın başlamış olması nedeniyle 14.09.2010 tarihinde sona erecektir.


    4) 4/b kapsamında sigortalı olması gerekenler kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden 4/a kapsamında sigortalı olamazlar.


    4/b (Bağkur) kapsamında sigortalı sayılanlar, kendilerine ait veya ortak oldukları şirketlere ait işyerlerinden, 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olarak bildirilemezler. 01.10.2008 tarihinden önce ortak oldukları işyerinden yapılan 4/a kapsamındaki bildirimler kesintiye uğrayıncaya kadar geçerli sayılır.



    ÖRNEK – 9 – 10.06.2010 tarihinde 4/a kapsamında (Y) ltd. Şti. ne ait işyerinde çalışmaya başlayan sigortalı (S), 23.07.2010 tarihinde bu şirkete ortak olmuştur. Her ne kadar 4/a kapsamındaki sigortalılığı önce başlamış olsa da, ortak olduğu şirketten 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyeceğinden, ortak olduğu tarihten bir gün önce 4/a kapsamındaki sigortalılığı sona erecek ve ortak olduğu tarih itibari ile 4/b kapsamındaki sigortalılığı geçerli olacaktır.


    ÖRNEK – 10 – Ortak olduğu işyerinden 05.07.2008 tarihinden itibaren 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilen sigortalı (G) nin, 4/a kapsamındaki sigortalılığı kesintiye uğradığı tarihe kadar geçerli olacaktır. Kesintiye uğradığı tarihten itibaren tekrar kendi ortak olduğu şirkete ait işyerinden 4/a kapsamında sigortalı olarak bildirilemeyecektir.


    III. SONUÇ


    Yaşamda değişik nedenlerle, farklı statülerde sigortalı olmayı gerektirecek işlerin aynı anda yapıldığı görülmektedir. Gerek kısa vadeli sigortalardan sağlanan hakların bazılarının farklı olması, gerekse emeklilik şartlarının sigortalılık durumuna göre farklılık arz etmesi nedeniyle, çakışan hizmetlerde hangi statüdeki hizmetlerin geçerli olacağı önem kazanmaktadır.


    Birden fazla işverene tabi olarak çalışan kişiler, her işyerinden aynı anda 4/a kapsamında sigortalı olabilmektedirler. Hatta her işyerinden ayrı ayrı sigortalı olmaları zorunluluktur. Fakat zorunlu olarak 4/a kapsamında sigortalı olması gereken bir işte çalışanın daha önceden 4/b kapsamında sigortalılığı başlamış ve bu sigortalılığı devam etmekte ise bu kişi 4/a kapsamında sigortalı olamamaktadır. Olsa dahi bu sigortalılığı geçersiz sayılmaktadır. Aynı husus tersi durumda da geçerlidir. Bu hususun dayanağı da Sosyal Güvenliğin tekliği ilkesidir. Ancak uzun vadeli sigortalarda her ne kadar sosyal güvenliğin tekliği ilkesi söz konusu ise de, Kısa vadeli sigortalar yönünden böyle bir uygulama sigortalıların mağduriyetine sebep olmaktadır. Mesela 4/b sigortalılığı önce başladığı ve devam ettiği için, hizmet akdine istinaden bir işverene bağlı olarak çalıştığı halde 4/a kapsamında sigortalı sayılmayan bir kişi, bu işyerinde bir iş kazasına uğrarsa durumu ne olacaktır? İş kazası sonucunda vefat ederse yada malül kalırsa, 4/b kapsamında ödenen primleri geride kalan hak sahiplerine ölüm aylığı bağlamaya yada malülen emekliliğine yeterli gelmezse bu kişinin durumu ne olacaktır?


    Hizmetlerin çakışması konusundaki görüşümüz, aynı anda farklı sigortalılık statülerine tabi olmayı gerektirecek işlerde çalışanların, Uzun vadeli sigortalar yönünden olmasa da; Kısa vadeli sigortalar yönünden, tüm statülerdeki sigortalılık kapsamlarına alınması gerektiği yönündedir.



    Bir başka husus da; zorunlu sigortalılığın isteğe bağlı sigortalılığı sonlandırmasıdır. Daha yüksek emekli maaşı almak isteyen bir kişi için bu sınırlama kaldırılmalıdır. İsteyen zorunlu sigortalılığının yanında isteğe bağlı sigortalı olarak da prim ödeyerek, aylık prime esas kazançlarını yükseltme olanağına sahip olmalıdır.

    kaynak
  3. Muhammed Ali Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    • Eğitim Grubu
    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    Şuna dikkat etmek gerekiyor.

    Türkiye'de SGK uygulamasında ,

    Serbest çalışıyor ve (eski adıyla) bağkurluysan , 4c sigorta giriş yaptığında 4b bağkurdan otomatik çıkıyorsun.
    Yani bağkurla sigorta çakışıyor...

    Bunu şunun için söyledim.
    4c de diyelimki 15 gün sigortalı gözükürsen.

    4b den diğer kalan 15 günü tamamlayamıyorsun....

    yani 1 ay 30 gün çalıştığın sürede 15 gün sigortalı oluyorsun...


    emeklilikte problem yaşamaması için açıklıyorum.