1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Düşük ücretle bordroda gösterilen işçi ne yapabilir?

Konusu 'İş Hukuku ve SGK Uygulamaları' forumundadır ve Nevzat Erdağ tarafından 14 Nisan 2015 başlatılmıştır.

  1. Nevzat Erdağ İSGforum Üyesi

    Uzmanlık Sınıfı:
    Diğer Belge
    [​IMG]İstihdamın bu denli sorun olduğu ülkemizde iş bulduğuna sevinen çalışanlarımız sigortalılık konusunu ne yazık ki yeterince önemsemiyor. Ülkemizde sigortalılık zorunlu bir kavram olmasına karşın işverenle işe giriş esnasında pazarlık yapıp "sigortaya ödeyeceğin parayı bana ver" diyen, işe girmek için düşük ücretle bordroda gösterilmeyi kabul eden çalışanımızın sayısı azımsanmayacak kadar çok.

    Bunun yanında hak ve sorumluluklarını bilmek konusunda bilinçsiz çalışanlarımızın da çok olduğunu biliyoruz. Ancak tüm çalışanlarda bu tür tepki vermiyor. Tabi ki konuya itiraz eden ve bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedene dayanarak sona erdiren ve hatta konuyu yargıya taşıyan çalışanlarımız da var.

    Peki İşçi Acaba Bu Durum Karşısında Ne Yapabilir?

    Bu sorunun cevabını bu makalemizde tüm ayrıntıları ile anlatarak bu konunun iş kanunumuz ve yasalarımız açısından durumunu tespit edeceğiz.

    Yasalarımızda Ücret

    İşçi ve geçindirmekle yükümlü olduğu kişiler için hayati öneme sahip olan ücret çalışanın iş görme ediminin karşısında, işverenin de ücret ödeme borcu olarak doğmaktadır. Ücret, işçi ve geçindirmekle yükümlü olduğu kişiler için arz ettiği önem sebebiyle, 2709 sayılı Anayasamızın 55. Maddesin de “Ücret emeğin karşılığıdır” denerek tanımlanmış ve devamında “Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır” tanımlaması ile güvence altına alınmıştır.

    4857 sayılı İş Kanunumuzun 32. maddesinde ise “Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.”

    Bu hükümde her şeyden önce ücretin işçi tarafından yapılan bir işin karşılığı olduğu belirtilmiştir.

    Ancak günümüzde bu kurala istisnalar getirilmiş ve bazı hallerde işçinin bir çalışma karşılığı olmaksızın ücret talep edebileceği kanunla kabul edilmiştir.

    Hangi Hallerde Çalışmadan İşçiye Ücret Ödenir?

    • İşçilere zorlayıcı nedenlerle çalışmadığı günlerde (İş Kanunu. 24 / III, 25 / III),
    • Hafta tatilinde ( İş Kanunu. 46 ),
    • Milli bayram ve tatil günlerinde ( İş Kanunu. 47 ),
    • Yıllık ücretli izinlerde ( İş Kanunu. 57 )
    Bir iş karşılığı olmaksızın ödenen bu tür ücrete “sosyal ücret” adı verilmektedir. Kanunen belirlenen bu durumlar dışında çalışmayan işçiye işverenin ücret ödemesi söz konusu olamaz.

    Bu tespitlerimizden sonra Uygulamada sıkça rastladığımız bordroya yansıtılmayıp düşük gösterilen (yüksek ücret aldığı halde asgari ücretle bordroda gösterilen fark maaşı elden ödenen) ücret konusunu iş kanunumuz ve diğer ilgili yasalarımız ışığında inceleyelim:

    Bordroda Düşük Ücret Gösteren İşverene Ne Gibi Yaptırımlar Var?

    Vergi Usul Kanunumuzu Açısından:

    İşverenin düşük ücretle düzenlediği ücret bordrosu naylon fatura gibi işlem görmekte şöyle ki; 22 Ocak 2008 tarihinde Meclis'te kabul edilen ve Resmi Gazete'de yayınlanan 5728 sayılı Yasa ile Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi değiştirildi.

    Değişen Düzenlemeye Göre:

    Muhteviyatı (kapsamı) itibariyle, yanıltıcı belge düzenleme sayılan gerçeğe aykırı bordrolar nedeniyle, işveren hakkında (Anonim şirketlerde yönetim kurulu hakkında) 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek (VUK Md. 359/a-2).
    Ayrıca, bununla da yetinilmeyecek, ücretin vergisi de, üç kat ceza ve gecikme faizi ile birlikte istenecek. Tabi sigorta primi de cezalı olarak istenilecek.

    Bu maddeye göre muhteviyat itibarıyla yanıltıcı belge düzenlenmesi kaçakçılık sayılıyor. Ücret bordrosu da bir belgedir, çalışanı asgari ücretli gösterip, daha fazla maaş ödeyen bir işveren yanıltıcı belge düzenlemiş gibi cezalandırılacak.

    4857 Sayılı İş Kanunumuzu Açısından:

    İş Kanunumuzun 24-II e bendi “İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,” diyerek işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı tanımaktadır. 24. maddesinin e fıkrası da işçinin bu nedenle işten derhal ayrılmasına ve birikmiş kıdem tazminatını da talep etmesine olanak sağlar.

    Yargı Kararlarımız Açısından:

    Yargıtay 9. Hukuk Dairesi. E.8001-K.12296 nolu kararında

    “İşçinin çalıştığı süreye ait sigorta primleri tamamen ödenmemiş veya gerçek ücretine göre noksan ödenmiş ise, davacı işi kabul etmemekte ve iş akdini feshetmekte haklı olur. Böyle olunca da ihbar tazminatı alamaz ise de, kıdem tazminatına hak kazanır” demiştir. Görüleceği üzere yüksek yargıda konuyla ilgili işçinin lehinde karar vermiştir.

    Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2007/1414 nolu kararında işçinin ücretinin sunulan belgelerden ziyade yaptığı işe ve işçinin pozisyonuna bağlı olarak değerlendirmiş meslek odalarından o mesleğin piyasa rayici olan ücretleri istenerek buna göre karar oluşturmuştur.

    Yargıtayın İçtihatları Birleştirme Kurulu 07.10.1953-8/7 Kararında Bir akdin şekil ve şartlarını tayinde, iki tarafın gerek sehven gerek akitteki hakiki maksatlarını gizlemek için kullandıkları tabirlere ve isimlere bakılmayarak onların hakiki ve müşterek maksatlarını aramak lazımdır” hükmü ile muvazaayı tanımlamış,

    Devletin vergi ve sigorta primi alacağını daha az ödemek için işveren ile işçi arasında yapılan anlaşmalar muvazaalı işlem olup başından itibaren geçersiz olduğunu belirtmiştir.

    Düşük Ücretle Bordroda Görünmenin İşçiye Ne Zararı Var?

    1. İşçi bordroda düşük ücretten gösterildiğinde her şeyden önce bu emeklik dönemi geldiğinde alacağı emekli maaşına olumsuz yansıyacaktır. Bilindiği gibi sosyal güvenlik kurumları artık emekli maaşı saptarken genel ortalamayı (tüm çalışma süresi) esas almaktadır.
    2. İşçinin Sosyal güvenlik kurumlarından hastalık ve raporlu olunan dönem süresince alacağı geçici iş göremezlik ödeneği ve işsiz kaldığında (hak kazanırsa) Türkiye İş Kurumundan alacağı işsizlik sigortasından alacağı işsizlik sigortası da bordroda beyan edilen ücret üzerinden yapılmaktadır.
    3. İşçi bordroda gerçek ücretten düşük gösterildiğinde yine kıdem ve ihbar tazminatı brüt ücret ve eklentileri baz alınarak hesaplandığından ortaya önemli kayıplar çıkacaktır. Bunun dışında işçinin çalışma gün sayısının eksik beyan edilmesi de benzer kayıplara yol açacaktır. Her şeyden önce emeklilik ve SGK prim gününe bağlı olarak kazanılan bazı haklar bakımından işçi önemli kayıplara uğrayacaktır
    4. İşçi bakımından önem arz eden bir diğer konuda iş sözleşmesinin sona eriş biçimine bağlı olarak gerek eksik gün gösterilmesi ve gerekse ücretin düşük gösterilmesi ayrı ayrı sorunlara neden olacaktır. Eksik gün gösterildiğinde işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanabilmesi bakımından gerekli olan süreye ulaşması güçleşebileceği gibi tazminata esas ücreti de etkilenecektir.
    Ücreti düşük gösterilen işçinin tüm bu ödemeleri bu düşük ücretten yapılacağından ortaya ciddi bir kayıp çıkmaktadır. Görülebileceği gibi bu konunun yaratacağı olumsuzluklar saymakla bitmiyor.
  2. Selman Doğan Serbest Kürsü

    • Bölüm Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    28982
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Bireysel Uzman
    Nevzat Bey, çok güzel bir konuya değinmişsiniz. Bu konuda pek çok meslektaşımızın mağdur edildiği kanaatindeyim. Değerli bilgileriniz için teşekkür ederim.