1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Hangi yaştaki çocuklar hangi işlerde çalıştırılabilir ?

Konusu 'Yasal Gereklilikler' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 16 Mayıs 2014 başlatılmıştır.

  1. Erkan Dündar İSGforum Üyesi

    • Site Yöneticisi
    İl Temsilciliği:
    Trabzon
    Sertifika Numarası:
    47086
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    Hangi Yaştaki Çocuklar Hangi İşlerde Çalıştırılabilir ?
    Anasayfa / Soru - Cevap / Hangi Yaştaki Çocuklar Hangi İşlerde Çalıştırılabilir ?
    4857 sayılı İş Kanununun “Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı” başlıklı 71 inci maddesinde;

    - 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılmasının yasak olduğu,

    - Ancak 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimi tamamlamış olan çocukların, bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabileceği,

    - Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yeteneklerinin dikkate alınacağı,

    - Çocuğun gördüğü işin onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamayacağı, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremeyeceği,

    - Temel eğitimi tamamlamış ve okula gitmeyen çocukların çalışma saatlerinin günde 7 ve haftada 35 saatten fazla olamayacağı, ancak 15 yaşını tamamlamış çocuklar için bu sürenin günde 8 ve haftada 40 saate kadar artırılabileceği,

    - Okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma sürelerinin, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde 2 saat ve haftada 10 saat olabileceği,

    belirtilmiştir.

    Ayrıca;

    - 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işlerin,

    - 14 yaşını bitirmiş ve ilk öğretimini tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işlerin,

    - 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin,

    hangi çeşit işlerde çalıştırılabilecekleri ve çalışma koşullarının yönetmelikle belirleneceği, hükmüne yer verilmiştir.

    Konuya ilişkin olarak çıkarılan Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 6 Nisan 2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu sonrası 21 Şubat 2013 tarihinde de bu Yönetmelikte önemli değişiklikler yapılmıştır.

    Söz konusu Yönetmelikte;

    Genç işçi: 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi,

    Çocuk işçi: 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi,


    Hafif iş: Yapısı ve niteliği itibariyle ve yerine getirilmesi sırasındaki özel koşullara göre;

    a) Çocukların gelişmelerine veya sağlık ve güvenliklerine zararlı etki ihtimali olmayan,

    b) Okula devamını, mesleki eğitimini veya yetkili merciler tarafından onaylanmış eğitim programına katılımını ve bu tür faaliyetlerden yararlanmasını engellemeyen işler,

    olarak tanımlanmıştır.

    Yönetmelik ekinde,

    - Çocuk işçilerin çalıştırılabilecekleri hafif işler,

    - Genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler,

    - 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler,

    listeler halinde belirtilmiş olup bu listeler aşağıda yer almaktadır.

    Öte yandan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde;

    - 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarından mezun olan meslek sahibi 16 yaşını doldurmuş genç işçilerin; sağlığı, güvenliği ve ahlakının tam olarak güvenceye alınması şartıyla Yönetmeliğin eklerinde belirtilen sınırlamalara (aşağıda belirtilmiştir) bağlı kalmaksızın ihtisas ve mesleklerine uygun işlerde çalıştırılabileceği,

    - Ayrıca yaş kayıtlarına bağlı olarak müsaade edilen işlerden olsalar dahi hazırlama, tamamlama ve temizleme işlerinde, alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işlerinde, parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işlerde, gürültü ve/veya vibrasyonun (titreşimin) yüksek olduğu ortamlarda yapılan işlerde, aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işlerde, sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işlerde, radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işlerde, fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işlerde, parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işlerde, eğitim amaçlı işler hariç iş bitiminde evine veya ailesinin yanına dönmesine imkan sağlamayan işlerde, işyeri hekimi raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işlerde, eğitim, deney eksikliği, güvenlik konusunda dikkat eksikliği getirme ihtimali olan işlerde, para taşıma ve tahsilat işleri ile 4857 sayılı İş Kanununun 69 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gece dönemine rastlayan sürelerde yapılan işlerde 18 yaşını doldurmayan işçiler çalıştırılamayacağı,

    belirtilmiştir.

    Öte yandan, 4857 sayılı İş Kanununun 104 üncü maddesinde; çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı hükümlerine aykırı davranılması halinde 1.343 Lira idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.

    18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin çalıştırılma şartlarıyla ilgili diğer düzenlemeler söz konusu Yönetmelikte yer almakta olup, bunların çalıştırılabileceği işler listeler halinde aşağıda belirtilmiştir. Buna göre aşağıda belirtilen listelerden; çocuk işçiler Ek-1’de, genç işçiler Ek-1 ve Ek-2’de ve 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçiler ise Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’te yer alan işler dışında çalıştırılamaz.

    Ek-1

    Çocuk İşçiler ve Genç İşçilerin Çalıştırılabileceği İşler

    (Çocuk işçi: 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi.)

    1. Düşme ve yaralanma tehlikesi olabilecek şekilde çalışmayı gerektirecek olanlar hariç meyve, sebze, çiçek toplama işleri,

    2. Kümes hayvanları besiciliğinde yardımcı işler ve ipek böcekçiliği işleri,

    3. Esnaf ve sanatkarların yanında satış işleri,

    4. Büro hizmetlerine yardımcı işler,

    5. Gazete, dergi ya da yazılı matbuatın dağıtımı ve satımı işleri (yük taşıma ve istifleme hariç),

    6. Fırın, pastane, manav, büfe ve içkisiz lokantalarda komi ve satış elemanı olarak yapılan işler,

    7. Satış eşyalarına etiket yapıştırma ve elle paketleme işleri,

    8. Kütüphane, fuar, panayır ve sergi yerlerinde yardımcı işler (yük taşıma ve istifleme hariç),

    9. Spor tesislerinde yardımcı işler,

    10. Çiçek satışı, düzenlenmesi işleri.

    Ek-2

    Genç İşçilerin Çalıştırılabileceği İşler

    (Çocuk İşçiler Çalıştırılamaz)

    (Genç işçi: 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış kişi; çocuk işçi: 14 yaşını bitirmiş, 15 yaşını doldurmamış ve ilköğretimini tamamlamış kişi.)

    1. Meyve ve sebze konserveciliği, sirke, turşu, salça, reçel, marmelat, meyve ve sebze suları imalatı işleri,

    2. Meyve ve sebze kurutmacılığı ve işlenmesi işleri,

    3. Helva, bulama, ağda, pekmez imalatı işleri,

    4. Kasaplarda yardımcı işler,

    5. Çay işlemesi işleri,

    6. Çeşitli kuru yemişlerin hazırlanması işleri,


    7. Küçükbaş hayvan besiciliğinde yardımcı işler,

    8. Süpürge ve fırça imalatı işleri,

    9. Elle yapılan ağaç oymacılığı, kemik, boynuz, kehribar, lüle taşı, Erzurum taşı ve diğer maddelerden süs eşyası, düğme, tarak, resim, ayna, çerçeve, cam ve emsali eşya imalatı işleri,

    10. Toptan ve perakende satış mağaza ve dükkanlarında satış, etiketleme ve paketleme işleri,

    11. Büro işyerlerinde büro işleri ve yardımcı işler,

    12. İlaçlama ve gübreleme hariç çiçek yetiştirme işleri,

    13. İçkili yerler ve aşçılık hizmetleri hariç olmak üzere hizmet sektöründeki işler,

    14. Diğer giyim eşyası, baston ve şemsiye imalatı işleri,

    15. Yiyecek maddelerinin imalatı ve çeşitli muamelelere tabi tutulması işleri,

    16. Yorgancılık, çadır, çuval, yelken ve benzeri eşyaların imalatı ve dokuma yapmaksızın diğer hazır eşya imalatı işleri,

    17. Sandık, kutu, fıçı ve benzeri ambalaj malzemeleri, mantar, saz ve kamıştan sepet ve benzeri eşya imalatı işleri,

    18. Çanak, çömlek, çini, fayans, porselen ve seramik imaline ait işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler hariç),

    19. El ilanı dağıtımı işleri,

    20. Cam, şişe, optik ve benzeri malzeme imalathanelerinde üretime ilişkin işler (fırın işleri ve silis ve quarts tozu saçan işler, ısıl işlem, renklendirme ve kimyasal işler hariç),

    21. Bitkisel ve hayvansal yağların üretimi ve bunlardan yapılan maddelerin imaline ilişkin işler (karbon sülfür gibi parlayıcı veya tahriş edici çözücülerle yapılan prine veya benzeri yağlı maddelerin ekstrasyon yoluyla yağ üretimi işlerinde ekstrasyon kademeleri hariç),

    22. Pamuk, keten, yün, ipek ve benzerleriyle bunların döküntülerinin hallaç, tarak ve kolalama tezgahlarından ve boyama ile ilgili işlemlerden bölme ile ayrılmış ve fenni iklim ve aspirasyon tesisatı olan iplikhane ve dokuma hazırlama işleri,

    23. Balıkhane işleri,

    24. Şeker fabrikalarında üretime hazırlamaya yardımcı işler,

    25. Araçsız olarak 10 kg’dan fazla yük kaldırılmasını gerektirmeyen torbalama, fıçılama, istifleme ve benzeri işler,

    26. Su bazlı tutkal, jelatin ve kola imali işleri,

    27. Sandal, kayık ve emsali küçük deniz araçlarının imalatı ve tamiratı işleri (boya ve vernik işleri hariç).

    Ek-3

    16 Yaşını Doldurmuş Genç İşçilerin Çalıştırılabileceği İşler

    (16 Yaşını Doldurmayanlar Çalıştırılamaz)

    1. Toprağın pişirilmesi suretiyle imal olunan kiremit, tuğla, ateş tuğlası işleri ile boru, pota, künk ve benzeri inşaat ve mimari malzeme işleri.

    2. Kurutma ve yapıştırma işleri, kontrplak, kontratabla, yonga ağaçtan mamul suni tahta ve PVC yüzey kaplamalı suni tahta imali işleri ile emprenye işleri.

    3. Parafinden eşya imali işleri.

    4. Kuş ve hayvan tüyü kıllarının temizlenmesi, didiklemesi, ayrılması ve bunlara benzer işler.

    5. Plastik maddelerin şekillendirilmesi ve plastik eşya imali işleri. (PVC’nin imali ve PVC’den mamül eşyaların yapımı hariç)

    6. Mensucattan hazır eşya imali işleri (Perde, ev tekstili, otomobil ürünleri ve benzerleri).


    7. Kağıt ve odun hamuru üretimi işleri.

    8. Selüloz üretimi işleri.

    9. Kağıt ve kağıt ürünlerinden yapılan her türlü eşya ve malzemenin imali işleri.

    10. Zahire depolarındaki işler ile un ve çeltik fabrikalarındaki işler.

    11. Her türlü mürekkep ve mürekkep ihtiva eden malzeme imali işleri.

    Konuyla İlgili Yazılar:

    - Çalıştırma Yaşı ve İş Kanunundaki Çalıştırma Yasakları – Çocuk ve Kadınların Çalıştırılamayacakları İşler

    - İş Kanunu İdari Para Cezaları

    KAYNAK