1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Işyerinde psikolojik taciz (mobbing)

Konusu 'İş Psikolojisi ve Psikososyal Etmenler' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 11 Eylül 2013 başlatılmıştır.

  1. Erkan Dündar İSGforum Üyesi

    • Site Yöneticisi
    İl Temsilciliği:
    Trabzon
    Sertifika Numarası:
    47086
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)

    Psikolojik Taciz Nedir?
    İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme/işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünüdür.
    Neden Psikolojik Taciz?
    Günlük hayatın önemli bir kısmı işyerinde geçmekte ve insanlar ailelerinden, arkadaşlarından daha fazla iş arkadaşlarıyla vakit geçirmektedirler. İş hayatında yaşanan rekabet, kar baskısı, stres, kişisel hırslar vb. hususlar; çalışanlar arası ve yönetim-çalışanlar arası ilişkileri olumsuz etkilemekte, iş verimini düşürmekte ve her geçen gün artan oranda “psikolojik taciz” olayları yaşanmaktadır.
    Mobbing;
    Psikolojik şiddet, yıldırma, duygusal taciz, baskı, kuşatma, işyeri sendromu, vb. kavramlar ile açıklanmaktadır. Özellikle rekabetin çok olduğu medya, finans ve kamu kurumları başta olmak üzere her işyerinde yaşanmaktadır. Küresellleşme, enflasyon, sendikasızlaştırma gibi faktörler, mobbinge neden olan koşulları yaratmıştır. “Mobbing; duygusal bir saldırıdır.
    Psikolojik Tacizin Unsurları
    Ø İşyerinde gerçekleşmelidir.
    Ø Üstler tarafından astlarına uygulanabileceği gibi, astları tarafından üstlerine de uygulanabilir ya da eşitler arasında da gerçekleşmesi mümkündür.
    Ø Sistemli bir şekilde yapılmalıdır.
    Ø Süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanmalıdır.
    Ø Kasıtlı yapılmalıdır.
    Ø Yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olmalıdır.
    Ø Mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkmalıdır.
    Ø Kişiye yönelik olumsuz tutum ve davranışlar gizli veya açık olabilir.
    Psikolojik Taciz Türleri/Biçimleri
    Ø Değersizleştirme/küçük düşürme,
    Ø Kişilik özellikleri veya mesleğiyle ilgili olumsuz içerikli dedikodu yapma,
    Ø Alay etme, duygusal şiddet uygulama,
    Ø Sözlü veya yazılı olarak tehdit etme,
    Ø İşini yapmasına doğrudan/dolaylı engel olarak verimliliğini düşürme ve mesleki gelişimine engel olma,
    Ø Suçlu konumuna düşürme,
    Ø Olanaklarını ve yetkilerini elinden alma,
    Ø Hakkında yersiz ve dayanaksız soruşturma açma, vb.
    Psikolojik Taciz Süreci
    1. Kritik Olaylar
    Tetikleyici olay, çoğu kez işyerinde yaşanan bir çatışmadır. Bu aşamada çatışma, henüz psikolojik taciz değildir ama artar ve süreklilik gösterirse, psikolojik taciz sürecine dönüşebilecek bir potansiyel taşıyabilir ya da psikolojik taciz olarak görülebilir.
    2. İşyerinde Psikolojik Taciz Ve Damgalama
    Bu aşamada günlük hayatta psikolojik taciz olarak algılanmayacak davranışlar sürekli ve sistematik bir hal alır. Bu davranışlar bir süre sonra hedef seçilen kişiye yönelik olarak saldırgan ve cezalandırıcı şekilde yapılır. Hedef seçilen kişi hakkında yönetime şikâyetler gitmeye başlar.
    3. Yönetimin Devreye Girmesi
    Yönetim, hedef seçilen kişi hakkında daha önceden söylenenler nedeniyle bir önyargıya sahiptir. Yönetim, mağdur hakkında ortaya atılan haksız suçlama ve yargıları kabul eder. Mağdurun hakları ihlal edilebilir. Yönetim ve diğerleri, süreci açıklamada objektif olay ve durumlar yerine kişisel faktörleri esas almaya başlar.
    4. İşten Ayrılma
    Bu aşamada kişinin işine son verilir ya da kişi kendi isteğiyle işten ayrılır. Hatta kişinin emeklilik zamanı gelmeden önce çalışma hayatından ayrılması söz konusu olabilir. Mağdurun tıbbi ya da psikolojik yardıma gereksinimi ortaya çıkabilir.
    Mobbing Yapanların Özellikleri
    Ø İlgi görmek isterler, kişilikleri gelişmemiştir.
    Ø Övgüye aşırı ihtiyaç duyarlar.
    Ø Silik ve zayıf karakterlidir.
    Ø Suçlayıcı ve yargılayıcıdırlar.
    Ø Güçten hoşlanırlar.
    Ø Çalışanlarla sağlıklı iletişim kuramadığı için kontrol altına almaya çalışırlar.
    Ø Yeteneksizdir.
    Ø Bireylerarası ilişkilerde rol yapıyordur.
    Ø Açık iletişim kurmuyor/kuramıyordur.
    Ø Dürüst değildir.
    Ø Yüksek benlik duygusu ve itibarını yükseltme ihtiyacı duymaktadır.
    Ø Aşırı derecede kontrol ihtiyacı olan, cesur olmayan, sinirli ve güce açtır.
    Ø Güvensizlik ve endişe duyguları ile ortaya çıkan kıskançlık ve düşmanlık davranışları sergiler.
    Ø Sahip oldukları statü ve itibarlarına ilişkin endişe/ korku ve çaresizlik içindedirler.
    Ø Üst kademelerdeki kişilerin isteklerini düşünmeden yerine getirirler.
    Ø Kendilerini yetersiz ve güvensiz görürler. Ancak üstün görünmeye çalışırlar.
    Ø Kendi başlarına inisiyatif koyamayan, korkak, iki yüzlü, güvenilmez, hoşgörüsüz kişilerdir.
    Ø Başkalarını hak etmedikleri halde zor duruma düşürmeye çalışan, yetkilerini kötüye kullanan kişilerdir.
    Ø Kıskanç kişilerdir. ("Benim yerimde gözü var“ / "Benim yerime gelebilecek biri o“ / "Ben bu kadar emek verdim, o benim koltuğumu alacak")
    Mobbingciler kötü insanlar mıdır?
    Kötü olarak yorumlayamayız. İş yerini kendi yeri gibi sahiplenmiştir. Masa onun için çok önemlidir.
    Kendisini başka alanlarda ifade edememiş ya da kendini başka bir kimlikle sunamamıştır. Çok normal, saygıdeğer, işine bağlı insanlar da çatışma, vb. sonucu mobbingci olabilir. (Çok dövme arsız olur). İnsanlar mağdurken mobbingci de olabilir.
    Örneğin; kaynana-gelin ilişkisi. (kendi kaynanasından gördüğünün aynısını gelinine yapar. Güç eline geçtiğinde intikam alır.) İşyerinde kötü yöneticilerin modellenmesi. Askerlikte kıdem ilişkisi
    Mobbinge Uğrayanların Özellikleri
    Hoş/kibar insanlar. Mobbingçiler bunların en az direnci göstereceğine inanır. Diğer bir deyişle, bunlar kolay bir avdır.
    Savunmasız insanlar. Mobbing uygulayanlara daha az misilleme yaparlar ya da daha az karşı dururlar.
    En iyi ve parlak bireyler. Mobbingçiler kendilerinden daha başarılı olan en iyi ve parlak bireylere yavaş ve sinsice zarar verirler.
    Özellikler mobbingcide yoksa. Son derece çalışkan, kendisini ortaya koyan, işine inancı olan, tuttuğunu koparan kişiler. Hedefleri var.
    Kişinin eğitimine ve mesleğine yönelik saldırılar olabilir.
    Örneğin; işyerinin eğitim ortalaması üniversite düzeyindedir. Mağdur yüksek lisans yapmış olabilir. Ya da tam tersine açık öğretim mezunudur.
    Kişisel özellikleri. Örn. Şivesi, rengi, giyim tarzı. Kişisel bütünlük içinde olanlar. Dürüst, adil, doğrudan yana, sözünün eri, haksızlığa karşı çıkan, kimsenin “adamı” olmayan, vb.
    Ülkemizde bir başka grup “öteki”lerdir. “Bizden olmayanlar” / “farklı siyasal görüş ve etnik grup”tan veya “farklı inanç sistemine sahip” olanlar.
    Sonuç: Mobbing İnsan Hakları İhlalidir.
    İtibar ve saygı herkesin hakkı olduğu için bireye nasıl davranıldığı da temel insan hakları sorunudur.
    BM İHEB: “Bütün insanlar özgür doğarlar, eşit haklara ve değere sahiptirler. Akıl ve vicdan sahibi olarak, birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.”
    BM İHEB/M.23: “Herkesin, kendi özgür seçimiyle belirlediği bir işyerinde, adil ve elverişli çalışma koşullarında güvenli ve sağlıklı çalışma hakkı vardır.
    Psikolojik Tacize Karşı Neler Yapılabilir?
    Bireysel Mücadele Önerileri
    Ø Psikolojik tacize maruz kaldığını düşünen kişi öncelikle durumunu sağlıklı bir şekilde değerlendirmeli,
    Ø Yaşanılanların psikolojik taciz olduğu kanaatine varırsa;
    Ø Öncelikle çatışmadan kaçınmalı ve sakin olmaya çalışmalı, mobbingçilere ’fiziksel-duygusal mesafe koymalıdır.
    Ø Konuyu yönetime uygun bir şekilde iletmelidir. (Psikolojik taciz üst yönetimce yapılmıyorsa).
    Ø Tacizi kanıtlayacak yazışma, not, mesaj, e-posta, vb. bilgi ve belgeleri saklamalıdır.
    Ø Yaşanılan taciz sürecine ilişkin günlük tutmalıdır.
    Ø Yaşanılan sürece şahit olan/olabilecek yakınları ve çalışma arkadaşları ile görüşmelidir. (Bilmek, anlaşılmak ve destek görmek, çok önemlidir.)
    Ø Üyesi olduğu sendikadan (varsa) destek talep etmelidir.
    Ø ÇSGB nın İletişim Merkezi Alo 170’i arayarak, psikolojik taciz konusunda uzman psikologlardan destek almalıdır.
    Ø İhtiyaç duyduğunda tıbbi ve hukuki destek almalıdır.
    Ø Yaşadığı psikolojik veya fiziksel rahatsızlığı doktora anlatmalı ve belgelemelidir (rapor almalıdır).
    Ø Sorunu işyerinde çözemediği takdirde yargıya taşımalıdır.
    Kurumsal Mücadele Önerileri
    Ø Psikolojik tacizi önleyici politikalar geliştirilmelidir.
    Ø Konu hakkında broşürler dağıtılmalı, çalışanlara yönelik eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmalıdır.
    Ø Tacizlerin incelenmesi için yöntemler geliştirmelidir.
    Ø Tacize teşebbüs edenler için disiplin cezaları ve rehabilitasyon önlemleri alınmalıdır.
    Ø Psikolojik taciz şikâyetleri dikkate alınmalı ve adil çözüm yolları geliştirilmelidir.
    Ø Psikolojik taciz iddialarının araştırılması ve soruşturulmasında “gizliliğin korunmasına” özel hassasiyet gösterilmelidir.
    Ø Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya işyeri yönetmeliklerine konuyla ilgili hükümler konulmalıdır.
    İşveren mutlaka sürece ve olaylara sakin biçimde müdahale etmelidir.
    İşverenler, mobbingi sosyal bir problem olarak kabul etmelidirler. Aksi halde mobbinge ilişkin farkındalık artmamaktadır.
    Yöneticiler, yönetici gibi davranmalıdır.
    Yönetici; iş yerinin verimliliği kadar; çalışanın uyumu, rahatlığı, sağlığı, güvenliği, işinden ve iş yerindeki ilişkilerden doyumundan da sorumludur.
    Yöneticiler;
    Ø Gerektiğinde yetkilerini kullanabilmelidir.
    Ø Eğitimli, bilgili, ve deneyimli olmalıdır.
    Ø Karar verme ve problem çözme yetisi ve becerisine sahip olmalıdır.
    Ø Dürüst ve adil olmalı, herkese eşit uzaklıkta durmalı ve ayrımcılık yapmamalıdır.
    Sonsöz: İnsanların rahat ve huzur içinde çalıştığı, hiçbir baskı, şiddet, taciz, dışlanma, ötekileştirme vb. mobbing çeşidinin yaşanmadığı işyerleri dileğiyle…
    12 Ağustos 2013
    Mahmut TEBERİK

    Ekli Dosyalar:

  2. Emine Diren İSGforum Üyesi

    Sertifika Numarası:
    260732
    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    kamu
    çok güzel bir bilgi paylaşımı elinize sağlık erkan bey