1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Madencilikte yerüstü işçiliği iş sağliği ve güvenliğ eğitimi

Konusu 'Prosedürler' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 16 Mayıs 2015 başlatılmıştır.

  1. Erkan Dündar İSGforum Üyesi

    • Site Yöneticisi
    İl Temsilciliği:
    Trabzon
    Sertifika Numarası:
    47086
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    MADENCİLİKTE YERÜSTÜ İŞÇİLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞ EĞİTİMİ

    EĞİTİM PROGRAMININ AMACI

    Eğitim programının uygulanması sonucunda, işçiler;

    - İş Sağlığı ve Güvenliği önemini kavrar.

    - İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı hakkında genel bilgi sahibi olur.

    - İş kazalarının nedenlerini kavrar.

    - Meslek hastalıklarını ve nedenlerini öğrenir.

    - Elektriğin tehlikelerini öğrenir.

    - Yangınların hangi yanlış davranış sonucu meydana geldiğini ve mücadele yöntemlerini öğrenir.

    - Çok basit gibi görünen el aletlerinden meydana gelebilecek iş kazalarını ve tedbirlerini öğrenir.

    - İş makinelerinin neden olduğu kazaları öğrenir.

    - Patlayıcı maddelerin tehlikesine karşı davranış geliştirmeyi kavrar.

    - Maden ocaklarında meydana gelen heyelanları, heyelanların yarattığı tehlikeleri ve açık maden ocaklarındaki trafik sistemini öğrenir.

    - Makine koruyucuların faydaları ile kişisel koruyucuları kullanmanın zorunluluğunu kavrar.


    1- AMAÇLAR:


    Genel anlamda yapılması gereken İş Sağlığı ve Güvenliği çalışmalarını şöyle sıralayabiliriz.

    1.1. Çalışanları Korumak:

    İş Sağlığı ve Güvenliği çalışmalarının ana amacını oluşturur. Çalışanları işyerinin olumsuz etkilerinden korumak, rahat ve güvenli bir ortamda çalışmalarını sağlamak, başka bir ifade ile çalışanları iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı koruyarak ruh ve beden bütünlüklerinin sağlanması amaçlanmaktadır.

    1.2. Üretim Güvenliğini Sağlamak:

    Bir iş yerinde üretim güvenliğinin sağlanması, beraberinde verimin artması sonucu doğuracağından özellikle ekonomik açıdan önemlidir. İş yerinde çalışan işçilerin korunması ile meslek hastalıkları, iş kazası sonucu ortaya çıkan iş gücü ve iş günü kayıpları azalacaktır. Dolayısı ile üretim korunacak, daha sağlıklı ve güvenli çalışma ortamının işçiye verdiği güvenle iş verimi de artmış olacaktır.

    1.3. İşletme Güvenliğini Sağlamak:

    İş yerinde alınacak tedbirlerle, iş kazalarından sağlıksız ve güvensiz çalışma ortamından doğabilecek makine teçhizat arızaları ve devre dışı kalmaları, patlama olayları, yangın gibi işletmeyi tehlikeye düşürebilecek durumlar ortadan kaldırıldığından işletme güvenliği sağlanmış olur.

    1.4. İşçi ve Çevre sağlığını Korumak:

    İş Sağlığı ve Güvenliği faaliyetinde, işyerlerinde uygulanan koruyucu hekimlik İŞ HEKİMLİĞİ adını almıştır.

    İş Hekimliği’nin Amacı: İş Sağlığının gereklerini yerine getirmektir. İş sağlığı her meslekte çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hallerini en yüksek düzeye getirmek ve bu düzeyi sürdürmek, sağlıklarına gelebilecek zararları önlemek, işçiyi fiziki ve psikolojik yeteneklerine uygun işlere yerleştirmek, çalışma ortamının çevre sağlığını denetim altında tutmak, işi insana ve insanın işine uyumunu sağlamaktır.



    2- GÜNÜMÜZ MEVZUATI:


    Cumhuriyet döneminde İş Sağlığı ve Güvenliğini koruma altına alan yeni hukiki düzenlemeler yapılmıştır. Bunlar kanunlar seviyesinde şunlardır:

    —1982 Anayasası

    —818 Sayılı Borçlar Kanunu (1926)

    —1593 Sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu (1930)

    —1580 Sayılı Belediyeler Kanunu (1930)

    —506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (1964)

    —4857 Sayılı İş Kanunu

    —2821 Sayılı Sendikalar Kanunu (1983)

    —2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi-Grev ve Lokavt Kanunu (1983)

    —3308 Sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu (1986)


    3. İŞKAZASI


    İş kazası, aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhca arızaya uğratan olaydır.

    a- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

    b- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

    c- Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

    d- Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,

    e- Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında,

    3.1.İş kazası nedenleri:

    İş kazalarının oluşumunda çeşitli faktörler rol oynar. Her kazada bu çeşit faktörler aranmalı kazaya neden olma derecesi dikkatle incelenmelidir. İş kazalarının nedenleri genel olarak iki grupta incelenebilir.

    3.2.Çevresel Teknik Nedenler:

    —Arızalı, makine, araç ve malzemeler.

    —Makine ve teçhizatın yorgunluğu.

    —Makinelerin koruyucusuz olması, yanlış kullanılması

    —Makinelerin düzensiz yerleştirilmesi.

    —İş yerinin düzensiz olması.

    —Aydınlatma-ısı-nem ve benzeri nedenler.

    —Kaygan ve pürüzsüz zemin.

    —Gürültü-Toz ve benzeri nedenler.

    —Koruyucu malzemenin işçiye uygun olmaması.

    3.3.Kişisel Nedenler:

    —Bilgi noksanlığı.

    —Dikkatsizlik-yorgunluk-ihmal.

    —Beceriksizlik.

    —İşe uygunsuzluk.

    —İş kaybetme korkusu.

    —Fiziksel noksanlıklar.

    —Bunalım.

    —Uykusuzluk.

    —Aşırı cesaret vb.

    —Dalgınlık-moral bozukluğu.


    3.4. Çevresel teknik nedenlere karşı tedbirler:

    — Tehlike kaynaklarını ortadan kaldırmak veya koruyucu içine almak.

    — İş yeri düzeninin alışma koşullarına uygunluğunu sağlamak.

    — Çevreyi sürekli kontrol altına tutmak.

    — Teknik olarak sistemi geliştirmek. (sistemde otomasyonu tercih etmek.)

    3.5. Kişisel nedenlere karşı tedbirler:

    — Çalışanları tehlikelere karşı uyarmak-eğitmek.

    — Tertipli ve düzenli (Tekniğine uygun) çalışmak.

    — İşe uykusuz- yorgun- hasta gelmemek.

    — Çalışırken, beraber çalıştığı arkadaşını kontrol etmek.

    - Uyarmak tehlikeli yerlerden uzaklaştırmak.

    —Amirleri ile sürekli diyalog içerisinde olmak.



    4. KAYNAK İŞLERİ.


    Kaynak iki Metal parçalarının birbirine birleştirilmesi işlemidir. Kaynak işlerinde dolgu maddesi olarak elektrotlar kullanılır. İşçi sağlığına olanlar bu elektrotlardır. Elektrot bileşiminde kurşun, kadmiyum, nikel, kromatlar, mangan, flor vardır. Aynı zamanda yüksek ışık ve çapak saçması, işçinin gözüne zarar verir. Kaynak işlerinde toz, duman, gazlar ve ışık insan sağlığını etkiler. Ayrıca, bileşimindeki maddelere özgü zararlarda olur.

    4.1. Kaynak işlerinde güvenlik tedbirleri:

    — Bu konuda işçiler sürekli uyarılmalıdır.

    — Ortam çok iyi havalandırılmalıdır(yeterli baca, aspiratör, menfez yapılması).

    — İşleme uygun koruyucu verilmeli ve kullanmaları sağlanmalıdır.

    — Karpitten asetilen üretimi ve kaynağında özel önlem alınması gereklidir.



    5. GÜRÜLTÜLÜ ORTAMLAR:


    5.1. Gürültüye karşı tedbirler:

    — İş makineleri kabinlerinin kesin izolasyonu sağlanmalıdır.

    — Kabinlerde Metal-metal sürtünmesi önlenmelidir.

    — Bu tür yerlerde kulaklık v.b. şeyler kullanmak (dikkat dağıttığından) doğru değildir.

    — Kriblaj tesislerinde, tesis dizaynında teknik önlemler alınmalıdır.

    — İşçiler bu konuda sürekli uyarılmalıdır.

    — İşçiye gürültüye karşı kişisel koruyucular verilmeli ve kullanmaları sağlanmalıdır.

    — Giyotin-testere v.b. gürültü kaynakları kapalı bir alana alınmalıdır.

    — Gürültülü iş yerlerinde duvarlar gürültü emici madde ile kaplanmalıdır.

    — Motor test ünitelerinde uzaktan kumanda ile test yapılabilmelidir.

    — Kişisel koruyucuların en son çare olduğu unutulmamalıdır.

    — Gürültü kaynakları sürekli ölçüme tabi tutulmalıdır.

    — Gürültülü yerlerde çalışanlar sürekli sağlık kontrolüne tabi olmalıdır.



    6. TOZLU ORTAMLR:


    Madencilikte yerüstü işçiliklerinin sağlığını tehdit eden tozlu ortamlar:

    — Açık ocaklar

    — Kırma-Eleme tesisleri

    — Kaynak işleri ve dökümhaneler

    Tozların işçiler üzerinde meydana getirdiği en büyük meslek hastalığı akciğer hastalıkları (Pnomokonyoz) dur. Bu rahatsızlık muhtelif tozların akciğer içerisinde birikmesi sonucu kansere varana kadar birçok çeşit gösterir.

    6.1.Açık ocaklar:

    Tozla mücadele sürekli yapılmalıdır. Bu mücadelenin asıl amacı çalışanların yozlu ortamda çalışmasını sağlamak, görüş açılarının geniş olmasını sağlamak ve tozun çalışanlar üzerindeki psikolojik etkisinin kaldırılmasını amaçlamaktadır. Zaten marn türü kil minerallerinin kanserojen etkisi tesit edilmemiştir. Ancak her şeye rağmen tozun akciğerlerde birikmesinin önlenmesi gerekmektedir.

    6.2. Kırma-eleme tesisleri:

    Kömürün kırma ve eleme işlemine tabi tutulduğu kriblaj ve lavvar türü tesisler, kömür tozu yoğunluğu açısından birincil tesislerdir. Bazı işletmelerimizin bu tür tesislerinde yapılan ölçüm sonuçlarında, havada, koruyucu malzemesiz çalışma oranının, oldukça üzerine çıkmıştır.

    6.3. Kaynak işleri ve dökümhaneler:

    Akciğerlerde hastalık yapması açısından en tehlikeli ünitelerdir. Kaynak işleminde meydana çıkan tozların tehlikesi daha önce işlenmiştir. Dökümhanelerde işlem aşamasında sıcak su buhar ve bileşik metal tozları havaya karışmaktadır.

    6.4. Tozlu ortamlarda genel koruma yöntemleri:

    — İşçiler bu tür riske karşı sürekli uyarılmalı.

    — Toz meydana getiren işlemlerde sulu çalışma yapılmalıdır.

    — Tozu toparlayıp dışarı atabilecek uygun havalandırma sistemi kurulmalıdır. Ancak dışarı atılan toz ortam havasına verilirse bu konuda başarı sağlanmış olunmaz. Atılan toz su havuzlarında çöktürmeye tabi tutulmalıdır.

    — Tesislerde toz meydana getiren bölümler teknolojik olarak mümkünse kapalı odacıklar içine alınmalıdır. Hiç olmazsa tozun diğer kısımlarda çalışanları etkimesi önlenmiş olur.

    —BU tür tesisler sürekli denetim ve kontrol altında tutulmalıdır.

    —Tüm personel kişisel koruyucu malzeme kullanmalıdır.

    —Tesislerin kuruluş aşamasında uygun dizayn geliştirilmelidir.



    7. MALZEMENİN HAREKETİ:


    7.1. Kaldırma:

    Bir malzemenin kaldırma işlemi; en gelişmiş araç ve gereçler bile kullanılsa bir kısmı elle yapılır. Kaldırma (yükleme, boşaltma) işleminin sonuçlanması için mutlak kol gücüne ihtiyaç vardır.

    7.2. Taşıma:

    İş yerindeki her türlü malzemenin veya parçanın bir yerden bir yere taşınma işinin önemi büyüktür. Taşınma işleminde iş yeri trafiğine gereken önem verilmeli, yürütülen işin sürekliliği aksatılmamalıdır. Bu nedenle uzun sürecek taşıma işleri sürekli işin sonunda veya durgun olduğu zamanlarda yapılmalıdır.

    7.3. Depolama:

    Bir malzemenin depolanmasında en önemli husus, malzemenin kullanımı için iş akışını sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Malzemenin çıkış hızını göz önüne almayan bir depolama- istifleme tekniği sürekli işi aksatmaktan-duraksatmaktan başka bir işe yaramaz.


    8. ELEKTRİK:

    Elektrikle yapılan çalışmalarda en ufak bir dikkatsizlik sonucu, ağır kazalar meydana gelmektedir. Ayrıca elektik nedeni ile meydana gelen yangınlarda sık duyulmaktadır. Bu nedenle elektriğin tehlikesi bilinmeli, anında tehlikeye karşı tedbirler alınmalıdır.

    8.1. Elektrik tesislerinde yangın nedenleri:

    — Bir arkın (kıvılcımın) meydana gelmesi,

    — Elektrik kablolarının izolasyon özelliğini kaybetmemesi,

    — Kabloların aşırı ısınması,

    — Elektrik devrelerine fazla miktarda tüketici aletlerin takılması,

    — Teçhizat ve cihazların bakımsız olması,

    — Koruma elemanların (sigorta, role, termik, vs) görevlerinin yapmaması,

    — Kablo bağlantılarını gevşek olması,

    neticesinde; tesislerde yangın meydana gelir.

    Bu nedenle elektrik tesislerine yetkililerden başkasının girmemesi ve müdahale etmemeleri, yangın tehlikesini görenlerin anında yetkililere bildirmeleri gerekmektedir.


    9.YANGINLAR:


    Yanma; Isı, oksijen ve yanıcı maddenin bir arada bulunmasından meydana gelir. Yanma olayının genişleyerek çevreye dağılması yangını meydana getirir.

    Başlangıçta küçük bir yanma olayı kısa zamanda genişleyerek büyük bir yangın olabilir. Bu nedenle yangın olayına ne kadar erken müdahale edilirse yangının genişlemesi önlenir ve söndürme daha başarılı olur. Yangın sınıfı tespit edilirse, söndürme metodu ve kullanılacak söndürücü malzeme o sınıfa göre seçilecektir.

    Yangınlar 3 ana grupta incelenir:

    9.1. A Sınıfı yangınlar:

    Bu sınıf yangınlar kâğıt, odun, pamuk, kumaş, çöp, saman gibi organik maddelerin yanması ile meydana gelen yangınlardır. Bu tür yangınlar yangından doğan ısının su ve benzeri maddelerin soğutucu ve ısıtıcı etkisinden yararlanarak ısıyı ortamdan kaldırmakla söndürülür.

    9.2. B Sınıfı yangınlar:

    Bu sınıf yangınlar sıvı ve katı yağların, boyaların, benzin, gaz vb. parlayıcı sıvıların yanmalarından doğar. Bu tür yangınlar hava ile teması keserek boğmak suretiyle söndürülür. Hava ve oksijen ile teması kesen maddeler köpük, kuru kimyasal tozlar, karbon dioksit ve halondur. Bu tür yangın söndürücüler bütün yangın sınıflarında kullanılabilir.

    9.3. C Sınıfı yangınlar:

    Elektrik tesis ve teçhizatlardan meydana gelen yangınlardır. Bu tür yangınlar için söndürücü madde sıvı, gaz, toz şeklinde iletken olmayan yangın söndürme cihazları kullanılmalıdır.

    Yangın söndürme yöntemlerinde başarılı olmak için her sınıf yangında tecrit yönteminin en iyi uygulanması gerekir. Yangınla mücadele ederken, aynı zamanda yangın çevresinin boşaltılması ve genişlemesinin mutlak suretle önlenmesi gerekir. Ancak o zaman yanıcı maddeler ortamdan uzaklaştırılarak yangın belirli bir alanda sıkıştırılmış olur. Dolayısı ile mücadelede daha başarılı olunur.


    10.EL ALETLERİ:


    El aletlerinin bozuk veya yanlış kullanılmaları sonucu önemli kazalar meydana gelmektedir. Yapılan araştırmalarda yıllara göre değişmekle birlikte kazalara ödenen tazminatlarının % 5–10 luk bir kısmını kapsamaktadır.

    El aletlerini; madencilikte yerüstü işçiliğinin büyük kısmı kullanmaktadır. Bozuk alet kullanma tehlike yarattığı gibi el aletinin yanlış kullanılmasıda bu oranı artırmaktadır. Tehlikenin önemi kullanılan aletin çeşidine göre değişir. Bu nedenle iş yerlerinde el aletlerinin bakım, onarım ve doğru kullanılması sürekli denetlenerek, tehlike kaynaklarını azaltma yoluna gidilmelidir.



    El aletlerini kullanan tüm personel, el aletlerinden meydana gelebilecek kazaların nedenlerini bilmelidir.

    10.1. El aletlerinin arızalı oluşu:

    Her takım kullanılmadan önce, ustabaşı, takımcı ve kullanacak işçi tarafından kontrol edilmelidir. İş yerinin boyutu ne olursa olsun kontrol sistemi alışkanlık haline gelmelidir. Böylece arızalı aletlerin kullanılması önlenmiş olur.

    10.2. El aletlerini yanlış kullanma.

    İşçi; hangi işi hangi alet ve/veya takımla yapacağını bilmesi gerekir. Bu bir eğitim sorunudur. İşçilerin işini yaparken yanlış alet veya takım kullanmasını önlemekte kontrolle mümkündür. İşçiye aleti kötü kullanmanın doğuracağı sonuçlar öğretilmelidir.

    10.3. Bakımların yetersiz oluşu:

    Takımları doğru kullanmak, kullandıktan sonra teslim etmek, tekrar verilmeden önce iyice kontrol etmek, bakımlı takım sağlamanın temel şartıdır. Bakımlı takım sağlamak devamlı olarak günlük kontrol ile gerekli olan onarımın istenilen şekilde yürütülmesi ile mümkündür.


    11.İŞ MAKİNALARI:


    Yer üstü işçiliğinde iş makinelerinden meydana gelebilecek kazaları operatörler (makine kullanıcıları), makine çevresinde ve hareket sahası içindeki personel ve üçüncü şahıslarla ilgili olmak üzere üç yaklaşımla ele almak doğru olacaktır.

    11.1 İŞ MAKİNELERİ İLE YÜKLEMEDE GENEL EMNİYET KURALLARI:

    —Her kazıcı, kazıcı-yükleyici makineyi kullanan operatörler makineyi kurallarına göre

    kullanmalı ve makineye sert, darbe gelebilecek hareket yaptırmamalıdır. Makineye

    yaptırılan darbe hareketi, makineye zarar verdiği gibi kepçesinden fırlayacak parçalar hem

    operatöre hemde yüklediği kamyona ve şoföre zarar verebilir.

    —Makinenin kazı Makinenin kazı şevi yüksekliği makinenin teknik özelliklerine göre tespit

    edildiğinden bu şev iyi takip edilerek heyelan yapmasına fırsat verilmemelidir. Basamak yüksekliğinden meydana gelen heyelanların, ekskavatör kabinlerine kadar hasar verdiği ve operatörün büyük bir risk altına girdiği çok görülmüştür.

    —Kazıcı- Yükleyici makinelerin kamyonlara malzeme yüklemesinde davranmalı, kasalara yüksekten yükleme yapmamalıdır.

    —Kepçeler malzeme ile dolu iken, kamyon kabini üzerinden kepçe kesinlikle geçirilmemelidir. Bu oldukça tehlikeli bir harekettir. Kepçe boş iken bile kabin üzerinden, çok zorunlu olmadıkça geçirilmemelidir.

    —Ekskavatörleri besleyen enerji kablolarının üzerinde malzeme dolu kepçeyi geçirmek kesinlikle yasaklanmalıdır.

    —Makinede meydana gelen bir arızaya operatörler kesinlikle müdahale etmemelidir.

    —Tamircilerin de enerjiyi kesmeden arızaya müdahale etmeleri çok ağır kazalara neden olur.

    —Kömür yüklemesinde, tüvanan satış yapılıyorsa, kamyon şoförü kabinde iken yükleme yapılmamalıdır.

    Ana hatları ile yukarıdaki şekilde getirilen kuralları, çok detaylı bir şekilde hazırlanan, operatörlerin yetiştirilmesini amaçlayan “Ekskavatör Operatörü Yetiştirme Eğitimi” kitabında bulmak ve yararlanmak mümkündür.

    11.2. İŞ MAKİNELERİN HAREKET SAHASI İÇERİSİNDE GENEL GÜVENLİK KURALLARI:

    —İş makineleri aktif hareket sahası içerisinde hiçbir personel bulunmamalıdır.

    —Aktif sahanın düzenlenmesinde, ekskavatör operatörü, şoför-yardımcı iş makinesi operatörleri manevracının işaretlerine aynen uymak zorundadır.

    —İş makinesi kazı-yükleme yaparken, yardımcı iş makinesi tesviye amacı ile iş makinesinin aktif sahasına giremez. Bu kurala uymayan yardımcı iş makinelerin çok büyük kazalara neden olduğu unutulmamalıdır.

    —Makineleri besleyen enerji kablolarına basmak-çıplak elle tutmak su ve çamur içerisinde uzun süre bırakmak yanlıştır. Bu davranışları gösteren kişilere manevracı engel olmak zorundadır. Kablolardaki enerji kaçağı bu hareketleri yapan kişinin ölümüne neden olabilir.

    —Makine çalışırken; ikmal, yağlama ve hareketli kısımlarda temizlik vb. şeyler yapılmasına müsaade edilmemelidir. Önemli iş kazalarından birisi de budur.

    —Manevracı, operatör vb. personel görevli olduğu sahadan kesinlikle ayrılmamalıdır.

    —Makineler çalışırken, makineye her hangi bir personel çıkmasına müsaade edilemez.

    —Manevracı iş makinelerinin hareket sahası içerisinde vereceği komutu, uygun bir mesafeden,

    anlaşılır ve net olarak vermek zorundadır. Çok yakından verilen komutu operatör veya şoförün görmesi mümkün olmayacağından ölümle sonuçlanan kazalara neden olabilir.

    11.3. İŞ MAKİNELERİ HAREKET SAHASI VE ÇEVRESİNDE ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE KARŞI GÜVENLİK KURALLARI:

    —İş makineleri çalışma sahalarına (panolara) müsaade almadan kimse girmemelidir.

    —Müsaade alınmış olsa bile iş makinesi hareket sahası içerisine kimse sokulmamalıdır.

    —Üçüncü kişilerin şev-basamak diplerinde, şev üstlerinde, basamaklarda dolaşmasına kesinlikle izin verilmemelidir. Şevlerden düşecek kavlaklar, şevlerde meydana gelebilecek küçük çaplıda olsa heyelanlar ölümlü kazalara neden olabilir.

    —Şev dibine, makine altlarına, gölgelerinden gölgesinden yararlanmak vb. amaçlarla oturmak, yatmak gibi davranışlarla hangi personel olursa olsun müsaade edilmemelidir.

    —Özel bir amaçla da olsa, makine durdurulmadan ve refakatçi verilmeden üçüncü şahısların makinelere çıkmasına müsaade edilmemelidir.

    —Özel bir amaçla iş makinelerine çıkan kişilere kesinlikle makine kullanılmamalıdır.

    —Üçüncü kişilerin enerji hatları ve besleme kablolarına yaklaşmalarına, basmalarına ve elle tutmalarına müsaade edilmez.

    —Üçüncü kişilere yönelik ikaz levhaları işletme sınırları içerisinde –uygun yerlere dikilmelidir.

    —İşletme sahasındaki su drenaj çukurları veya özel maksatla açılmış çukurlar, gece ve gündüz görülebilecek şekilde, korkuluk, tel örgü gibi engellerle çevrilmesi ve gerektiğinde gece aydınlatılmalıdır.


    12. PATLAYICI MADDELER:


    Patlayıcı maddeler, işletmelerimizde Tüzük hükümlerine göre inşa edilmiş, resmi bekçiler tarafından korunan bekçiler tarafından korunan depolarda saklanmaktadır. Patlayıcı maddelerin depolara naklini, güvenlik güçleri ile bu işle görevli işletme elemanları beraber gerçekleştirmektedirler. Depolardan, kullanılacak sahaya getirilmesini (naklini) ateşleyici ustalar yapmaktadır. Ateşleyici ustaların nakil ve patlatma aşamasında uymak zorunda oldukları kuralları iki başlık halinde incelemek mümkündür.

    12.1. DEPODAN-ARAZİYE NAKLETMEDE GÜVENLİK KURALLARI:

    —Nakliyede kullanılacak araç, ağaç kasalı olmak zorundadır.

    —Aracı önünde ve iki yanında ikaz levhaları bulunmalıdır.

    —Araca özel siren taktırılmalıdır.

    —Trafik Kanunu’nun patlayıcı madde nakli konusunda ki hız sınırlarına uyulmalıdır.

    —Depodan kamyona yükleme başlanmadan, vücut statik elektrik yükü bakır levhaya el değdirmek suretiyle boşalttırılmalıdır.

    —TAN yüklemesinde aracın kasasına üst üste 5 torba, dinamit yüklemesinde 4 kutudan fazla istifleme yapılmamalıdır.

    —Depoda ve yükleme aşamasında açık alev kullanılamaz ve sigara içilemez.

    —Dinamit-TAN-Kapsül ve personel ayrı ayrı araçlarda taşınmalıdır.

    —Patlayıcı maddelerin taşınması ve kullanılması gündüz yapılmak zorundadır.

    —Bu işle görevlilerden başka personel nakliyatta kullanılmamalıdır.

    12.2. SIKILAMA VE PATLATMA ANINDA GÜVENLİK KURALLARI:

    —Dinamitlenecek sahanın çevresinde (parça savrulmasında zarar vermeyecek mesafe) uygun mesafelere eli kırmızı flamalı personel dikmek koşulu ile başkalarının sahaya girmeleri önlenmelidir. (uygun mesafe 100–150 m dır.)

    —Bu saha içinde çalışan yardımcı teçhizat saha dışına çıkarılmalıdır. (Dozer, Greyder, Delik delme makinesi vb.)

    —Bu saha içinde çalışan ekskavatörler şevlerden çekilmeli ve kaportaları patlatılacak sahaya doğru çevrilmelidir.

    —Şev diplerinde insan-kamyon vb. varsa boşaltılmalıdır.

    —Ateşlemeden önce nöbetçilerin arasındaki saha-şev dipleri tekrar kontrol edilmelidir.

    —Kamyona monte edilmiş siren 3 (üç) sefer çalmalı, sahada tehlike içerisinde kalacak insan-araç-gereç olmadığına kanaat getirildikten sonra patlatma gerçekleştirilmelidir.

    Atımdan sonra en az beş dakika geçmeden kimse yaklaştırılmamalıdır.


    13. İŞ MAKİNELERİ KAZISI SONUCU OLUŞAN HEYELANLAR:



    Bilindiği gibi işletmelerimizde madencilik faaliyeti, Ekskavatör- şeklinde sürmektedir.

    Kazı faaliyeti; merdiven basamağı dediğimiz bir sistemle yürümektedir. En üst basamakta örtü tabakası alındıktan sonra sıra ile kömür üstüne kadar aynı yöntemle inilmektedir.

    Basamaklarda meydana gelen bir-kaç bin metre küplük küçük çaplı heyelan olabileceği gibi, dekapaj faaliyetiyle topuk görevi gören malzemelerin alınması ile milyonlarca metre küp malzemenin hareketlenerek heyelan yaratmasına mümkündür. İşletmelerimiz bu tür heyelanlarda oldukça sık karşılaşmaktadır.

    13.1. Basamak ve şevlerde meydana gelen heyelanlara karşı genel iş güvenliği önlemleri:

    —İşletmelerimizde pek uygulanmamakla birlikte zeminin çimentolama ve demir kazık çakmak suretiyle sağlamlaştırılması da bir mücadele yöntemidir. Bu işlem küçük çaplı heyelanlar için durdurma yöntemidir. (Bu işlem karayollarında yol şevlerinde meydana gelen heyelanlar için uygulanmaktadır.)

    —İşletmelerde pano sınırları içerisinde, çalışanların dışında kimse sokulmamalıdır. Heyelan için zayıf zonlar, patlatma ve iş makineleri hareketi nedeniyle hareketlenebilir. Buda diğer personel için çok büyük tehlike oluşturur.

    —Panolarda çalışan personelde heyelan riski taşıyan bölgeler konusunda uyarılmalıdır.

    —Riskli bölgeler ikaz levhaları ile donatılmalıdır.

    —Heyelanlı sahalardan geçen yol, su boruları, enerji nakil hatları vb. tesisler en kısa sürede riskli sahaların dışına taşınmalıdır.

    —Heyelanlı sahalarda çalışma zorunluluğu varsa iş makineleri, yardımcı iş makinelerinin hazırlığı ile çalışmasını sürdürmelidir.

    —Heyelan riski taşıyan bölgelerdeki çalışmalarda tek giriş çıkış yolu tercih edilmemelidir. Birden çok kaçma yolu yapılmalı o bölgede çalışan personel bu konuda uyarılmalıdır.

    —Heyelan cepheye alınarak yapılan çalışmalarda (genellikle akma türü heyelanlarda) makinelerin paletleri heyelanın akma yönüne paralel olarak çalışmayı sürdürmelidir. Heyelanın akma yönüne dik palet çalışmalarında çok büyük kazalara neden olduğundan tercih edilmemelidir.

    —Heyelanlı bölge şev, diplerinde-üstlerinde gezinmek, dolaşmak, oturup dinlenmek türü eylemlerin tümü yasaklanmalı ve ilgili bölge sürekli kontrol altında tutulmalıdır.

    13.2. Toprak döküm sahası heyelanlarına karşı tedbirler:

    —Harman yeri seçiminin doğru yapılması gerekir.

    —Harmanda heyelan; döküm noktalarında yarılma şeklinde görülür. Bu yarılma ile birlikte harman eteklerinde kaymalar oluşur. Böyle bir harmana döküm zorunluluğu varsa, daha geriye dönerek dozer çalışması ile malzemeyi şevden aşağıya ötelemek daha doğrudur.

    —Yarılma görülen harmana kamyonlar normal döküm yapmaya çalışırsa, kamyonlar heyelana kapılarak daha aşağılara yuvarlanmak suretiyle büyük kazalar oluşur. Bu konuya işletmelerimizde sıkça rastlanmaktadır.

    —Harman şevi dibinde akmayı engellemek için, akma önüne hendekler açılmalıdır. Bu hendekler akan malzemeye karşı direnç oluşturacaktır. Akma duracak ve harman şevi üzerinde yarılma azalacaktır.

    —Harman üzerinde görevlilerden başkalarının bulunmasına ve girmesine müsaade edilmemelidir.

    —Heyelan tehlikesi olduğu ve kimsenin yaklaşmaması gerektiği konusunda ikaz levhaları tüm harman sınırına dikilmelidir.

    —Heyelan nedeniyle çok büyük risk taşıyan harmanlar döküme açılmamalı ve giriş yolu kapatılmalıdır.

    —Heyelan riski taşıyan harmanlara yüzey suyu girişi önlenmelidir. Su heyelanı hızlandırıcı etki yapar.

    —Harman eteklerinde hayvan sürülerinin, insanların dolaşmasına müsaade edilmemelidir.



    14. YOLLAR:


    İşletme sınırlarımız geniştir. Çevremizde birçok yerleşim birimi vardır Bu yerleşim birimleri ile işletmeler, genellikle yolları ortak kullanmaktadır. Bu nedenlerle yollar konusunda aşağıdaki tedbirleri düşünmek yerinde olacaktır.

    —İşletme sınırları içerisinden köy yollarının geçişi önlenmelidir. Köylerin muhtelif ulaşım araçları, işletmenin trafik akışı içerisine girmemelidir.

    —Şartların uygunluğu sağlanabilirse dekapaj ve kömür yolları ayrı ayrı düzenlenmelidir. Hatta birbirini hiç kesmemelidir. Bu sağlanamazsa en kısa mesafe ortak kullanılacak şekilde organize edilmelidir.

    —İş kamyonları için düzenlenen yollar karayolları standardı dışında tutulmalıdır. Yol genişliklerinde asgari limit, iki araba genişliği + 10 m olmalıdır.

    —İş kamyonlarının cm2 ye yaptığı basınç 7 kg/cm2 den büyük olduğundan yol kaplamasına azami dikkat edilmelidir.

    Köy yolarının işletme dışına taşınmasından sonra işletme araçları ve üçüncü kişilerin hareket sınırlarını belirleyen özel trafik önlemleri uygulamak mümkündür

    İş kamyonlarının, paletli araçların ve diğer motorlu araçlar için belirli kuralları (hız sınırları, zorunlu yönler, geçme yasağı vb.) ve trafik akışını belirleyen kurallar tüm personele öğretilmeli ve üçüncü şahısların yalnız başına girebileceği yerler sınırlandırılmalıdır. Yolları iki ayrı grupta incelemek mümkündür.

    14.1. Dekapaj yolları ve trafik kuralları:

    —Dekapaj yolları iş kamyonları şoförlerini sıkmayacak şekilde düzgün, oldukça geniş, tozu bastırılmış ve mümkün olduğunca virajsız (viraj varsa bile geniş açılı olmalıdır.) olacak şekilde hazırlanmalıdır.

    —Dekapajda kullanılan taşıma üniteleri ayna, sinyal, ışıkları vb. gerekli parçaları eksik vaziyette çalıştırılmamalıdır.

    —Döküm yapılacak saha; yardımcı teçhizatla tesviyesi yapılmış, hazırlanmış ve boşaltılmış olmalıdır.

    —Yoğun bir döküm trafiği varken harmanda tefsiye çalışması yasaklanmalıdır.

    —Ekskavatör altından yüklü çıkan ve harmanda yükünü boşaltıp dönen kamyonlar, yol boyunca birbirlerini geçmemelidir.

    —Dekapaj yollarına zorunlu olmadıkça ekip aracı dışındaki araçların girmesine müsaade edilmemelidir.

    —Üçüncü kişilerin araçlarının dekapaj panosu ve yollarına girmesi engellenmelidir. Girmesi zorunlu ise mutlaka kılavuzla girmelidir.

    —Dinamit yüklü kamyonların dekapaj yollarındaki seyri yasaklanmalıdır.

    —Dekapaj üzerindeki kavşaklarda geçiş üstünlüğü yüklü kamyonlara verilmelidir. Kavşaklarda trafikçi bulundurulmalıdır.

    —Yol genişliğinin iyi hazırlanması ve işletme talimatında belirlenen hız sınırlarına uyulmalıdır.

    —Dekapaj yollarında gidiş-geliş hareketinin sağdan mı ya da soldan mı? Yapılacağı işletme şartları göz önüne alınarak ( Genel trafik kuralı sağdan gidiş olmasına rağmen) belirlenmelidir.

    —Dekapaj yolları; hız sınırı, tek yönlü yol, küçük araç yolları, geçme yasağı, kavşak, girme yasağı vb. konuları içeren ikaz (trafik) levhaları ile donatılmalıdır.

    14.2. Kömür (tüvanan) yolları ve trafik kuralları:

    —Kömür yollarının alt yapı olarak dekapaj yolları gibi olması zorunludur.

    —Kömür yolları, bazı işletmelerimizde sabit tesislerin içerisinde devam ettiğinden, trafik yoğunluğu fazladır. Bu nedenlerle kavşaklarda vb. yerlerde kömür taşıyan kamyonlara geçiş üstünlüğü verilmelidir.

    —Kömür yollarında hız sınırlarına uyulmalıdır.

    —Küçük vasıta (kamyon, pikap, taksi) yolların ayrılabilme şartı varsa ayrılmalıdır.

    —Dolu ve boş kömür kamyonları aynı yol güzergâhında birbirini geçmemelidir.

    —Kömür kamyonları trafiği yoğun yollarda nakil yaptıklarından kasalardan kömür parçalarının düşmesi engellenmelidir.

    —Sinyali, farları, aynaları vb. parçaları eksik ve çamurla görünmeyecek derecede kaplanmış şekilde olan kamyonların çalışmalarına müsaade edilmemelidir.

    —Kömür yolları; geçme üstünlüğü, kavşak, küçük araç yolu, hız sınırı vb. konuları içeren ikaz levhaları ile donatılmalıdır.


    15. KORUYUCU MALZEMELER:


    Koruyucu malzemeler için gereğine uygun nitelikte seçilmezse iş kazalarında bir etkinlikleri olmaz.

    Çalışma esnasında, risk cinsine göre vücudum muhtelif bölümleri için ayrı ayrı niteliklere sahip olarak iş kazalarına karşı kullanılan koruyucu malzemelerin hepsi için geçerli olan ortak özellikleri vardır. Bu özellikleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

    Emniyet: Koruyucu malzeme hangi riske karşı kullanılıyorsa, o alanda işçinin emniyetini sağlamalıdır.

    Hijyen: Koruyucu malzemeler işçinin vücuduna sağlık açısından zarar vermemelidir. Temiz olmalıdır.

    Rahatlık: Kullanan kişiyi rahatsız etmeyecek nitelikte ve vücudun anatomik yapısına uygun olmalıdır.

    Duyarlılık: Koruyucu malzemeler dayanıklı ve sağlam olmalıdır.

    Kişisel koruyucuları 3 (üç) ana grupta incelemek mümkündür:

    —Baş koruyucuları.

    —Gövde koruyucuları.

    —Kol ve bacak koruyucuları.