1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Patlatma öncesi ve sonrası güvenlik talimatı

Konusu 'Talimatlar' forumundadır ve Erkan Dündar tarafından 16 Temmuz 2014 başlatılmıştır.

  1. Erkan Dündar İSGforum Üyesi

    • Site Yöneticisi
    İl Temsilciliği:
    Trabzon
    Sertifika Numarası:
    47086
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    PATLATMA ; PATLATMA SAHASI GÜVENLİK ÖNLEMLERİ İLE PATLATMA ÖNCESİ VE PATLATMA ESNASINDA ALINMASI GEREKEN GÜVENLİK ÖNLEMLERİ


    1. Patlayıcı Maddelerin Ocak Sahasında, Şarjından ve Taşınmasından Sorumlu Tüm Personel ;
    a) Tüm yasal düzenlemeleri ve pratik tavsiyeleri öğrenmek ve bunlara riayet etmek zorundadır.
    b) Personel, sadece eğitimini aldığı işi yapacaktır.
    c) Tespit ettiği kötü veya güvensiz uygulamayı acilen yetkiliye bildirecek ve tavsiyede bulunacaktır.

    2. Deliklerin şarjına başlanmadan önce, görevli olmayan tüm personel sahadan çıkarılmalı ve delici makina emniyeti tamamen alınmış bir noktaya kadar şarj alanından uzaklaştırılmalıdır.

    3. Görevli personel, sahanın güvenliğini içeren talimatları biliyor ve konu hakkında eğitim almış olmalıdır. Bu talimatlar sahanın tüm uygun yollarına asılmalı, saha girişine uyarıcı levhalar konularak patlatma alanın olduğuna dair dikkat çekilmeli, aynı zamanda tüm sığınaklar hazırlanmış olmalıdır.

    4. Şarj alanı dış sıra delik noktalarına 30 metre mesafede çevrilmelidir. Bu alana görevli olmayan hiçbir kişi alınmamalıdır.

    5. Tüm patlayıcılar operasyonun başından itibaren yalnız bırakılmayacak ve “patlatma mühendisi”nin denetiminde olacaktır. Hava koşullarının kötü olması veya yangın durumunda alan çabucak terk edilmelidir.

    6. Şarj işlemine başlanılmadan ön sıra delik yükü ve delik düzeni son bir defa gözden geçirilecektir.

    7. Dinamit, kapsül ve anfo birbirleri ile uyumlu ve üretici firmanın da tavsiyeleri göz önünde bulundurularak seçilmiş olmalıdır. Bu konuda gerekli olan patlayıcı seçiminden “patlatma mühendisi” sorumlu olacaktır.

    8. Dinamit ve kapsül hazırlanınca derhal deliğe yerleştirilmeli ve bu süre zarfında bir başka dinamit ve kapsül bağlantısı kurulmaya çalışılmamalıdır. Diğer bir ifade ile, her bir kapsül-dinamit bağlantısı tek tek yapılıp, derhal yemleme yapılmalıdır.

    9. Patlatmanın tüm aşamasında kapsül ve dinamit birbirinden ayrı tutulacak ve en az 45 cm mesafe bulunacaktır.

    10. Deliklere yemlenecek dinamit ve kapsül delik tabanına en az 45 cm mesafede anfo üzerine yastıklanmalıdır.

    11. Deliklere şarj yapılırken, şarj miktarı boyu son derece önemli olup sıkça kontrol edilmelidir.

    12. Şarj deliklerini sıkılamak için temiz taş parçaları kullanılmalı ve sıkılama malzemesi tane boyutu delik çapının 1/8 oranında olmalıdır. Örneğin 100–180 mm çaplı deliklerde 19 mm tane boyutlu malzeme kullanılabilir.

    13. Şarj işlemi bitince tüm yüzey bağlantıları ve saha kontrol edilmelidir.

    14. Eğer patlamada elektrikli kapsül kullanılırsa, şarj deliğine sıkılama işlemine başlamadan önce, tüm sistem patlatma mühendisi tarafından (patlatma için özel imal edilmiş) ohm metre ile kontrol edilmelidir. Ancak şu husus unutulmamalıdır ki, LT Teknik Merkez tarafından yetkilendirilmedikçe ilk ateşleme hariç, elektrikli kapsül kullanmak yasaktır.

    Elektrikli kapsül bağlantısını fitile bağlamadan önce;

    · Sıkılama tekrar gözden geçirilecek,

    · Fitil ve kablo bağlantısında hata olup olmadığı kontrol edilecek,

    · Tüm ekipman sahadan uzaklaştırılacak,

    · Saha temizlenerek sistem açık olarak görülebilir hale getirilecektir. Bu esnada birbirini kesmesi muhtemel olan fitil ve kablo bağlantıları tekrar gözden geçirilecektir.

    · Kapsül bağlantısı gerçekleştirildikten sonra “patlatma mühendisi” sahanın güvenliği ve patlatmanın emniyetini kontrol edecek,

    · Manyeto-kapsül bağlantısı yapılmadan saha tekrar gözden geçirilip, boşaltılacak,

    · Patlatma esnasında korunmak amacı ile yaptırılmış sığınağa geçilecek. Telsiz ile en az iki defa sahanın emniyetinin alındığını onaylayarak ve sadece “Patlatma Mühendisi” tarafından komuta edilmek sureti ile ateşleme işlemi gerçekleştirilecektir. Telsizler en yakın kapsüle en az 30 m. mesafede bulunacaktır.

    · Patlatmanın incelemesi yapıldıktan ve sistem tamamen kontrol edildikten sonra sahaya diğer personelin girmesine izin verilmelidir. Bu incelemelerde özellikle askıda kalan malzeme veya kayaçlar –ki bunlar iş makinaları için bir risk oluşturabilirler, patlamamış delik(ler), ayna yüzeyinden gelebilecek sular (bu sular toprak kaymasına neden olabilecektir) kontrol edilecektir,

    · Kullanılmayan tüm patlayıcılar vakit geçirilmeksizin tekrar depoya gönderilecektir,

    · Patlatma alanındaki tüm pislikler ve atıklar Fabrika çevre prosedürleri uyarınca sahadan uzaklaştırılacaktır,

    · Her bir patlatma için ilgili patlatma raporu mutlaka doldurulacaktır.

    Patlatma Güvenliği ;

    · Saha tamamen boşaltılana kadar asla kablo uçları manyetoya bağlanmamalıdır.

    · Manyetoya bağlanacak devrenin iki ucu saha patlatmaya hazır olana kadar birbirine bağlanmalıdır.

    · Daima patlatmadan önce patlatma sahası tamamen boşaltılmalıdır.

    · Daima patlatma sahasına giden yollar yetkililer tarafından kapatılmalıdır.

    · Daima patlatmadan evvel sirenlerle bölgedeki insanlar uyarılmalıdır.

    · Daima patlatmadan evvel patlatma ile bilgiler ALO EMNİYET ve/veya ALO JANDARMA ya bildirilmelidir.

    · Hiçbir zaman yetkili kişilerden işaret gelmeden kesinlikle ateşleme yapılmamalıdır.

    · Hiçbir zaman ateşleme esnasında patlatma sahasına herhangi birinin Yaklaşmasına izin verilmemelidir.

    · Daima patlatma yapılacak bölge vb. ekipmanlardan arındırılmış olmalıdır.

    · Daima bağlanan devre yeterli direnç ve devamlılık var mı diye kontrol edilmelidir. ( Bu iş için özel dizayn edilmiş cihazlar kullanılmalıdır.)

    · Daima devre toprak veya benzeri iletkenlere karşı izole edilmiş olmalıdır.

    · Bağlantılar yapılmadan önce tel uçlarının temiz olduğundan emin olunmalıdır.

    · Hiçbir zaman devreler test edilirken bu iş için uygun olmayan aparatlar kullanılmamalıdır. Bu tip cihazlar bünyelerinde elektrik içerdikleri için kontrol esnasında devreyi ateşleyebilir ve patlamaya sebep olabilir.

    · Hiçbir zaman patlatma alanı boşaltılmadan devre manyetoya bağlanmamalıdır.

    · Hiçbir zaman kaçak akımların varlığında, havada yıldırım tehlikesi olduğunda veya ortamdaki statik elektrik yükü çok fazla olduğunda elektrikli kapsül kullanılmamalıdır.

    · Hiçbir zaman radyo frekansı yayan merkezlerin bulunduğu bölgelerde elektrikli kapsül kullanılmamalıdır.

    · Hiçbir zaman enerji içeren aküler, piller yada ateşleme cihazları elektrikli yakınlarında bulundurulmamalıdır.

    · Hiçbir zaman patlatma alanı boşaltılmadan infilaklı fitil (kullanılıyorsa), ateşleme mekanizmasına bağlanmamalıdır.

    · Hiçbir zaman elektriksiz kapsül kablolarına ateşleme esnasında dokunulmamalıdır. Eğer kablolara dokunulursa, bu olay çok ciddi yaralanmalara hatta ölüme sebebiyet verebilir.

    Kritik Noktalar ;

    · Daima patlayıcı maddeler yiyecek maddelerinden, gözden ve ciltten uzak tutulmalıdır. Temas eden bölgeler bol su ile yıkanmalıdır.

    · Hiçbir zaman patlatma esnasında yakında patlayıcı madde bulundurulmamalıdır.

    · Patlayıcı maddeler asla personel kıyafetleri ile taşınmayacak özel kutu ve ambalajlarında nakil edileceklerdir.

    · Anfo, dinamit yemlemesinin altını doldurmalıdır.

    · Dinamit ve kapsüllere asla şok uygulanmayacaktır.

    · Dinamit çapını kapsüle uydurmaya veya zorla delmeye çalışılmayacaktır.

    · Patlatma yapılan alanda alüminyum, plastik… gibi kıvılcım çıkarmayacak malzemeler kullanılmalıdır.

    · Asla yemlemesi yapılmış bir delikten güç uygulanarak dinamit çıkarılmaya çalışılmayacaktır.

    · Delikler içindeki dinamit asla çekilmeyecek, delinmeyecek ve darbe uygulanmayacaktır.

    · Sahada çalışacak personelin kıyafetleri ve ayakkabıları anti-statik ve bu amaca uygun olacaktır. “Patlatma mühendisi” çalışacak personelin kıyafet ve kişisel koruyucularını kontrol edecektir.

    Kayıtların Muhafazası ;
    Her bir patlatma sonrası en az şu bilgileri içeren bir patlatma raporu mutlaka doldurulmalıdır ;

    1. Tarih, saat ve patlatma mühendisinin adı ve soyadı,

    2. Patlatma numarası,

    3. Türlerine göre kullanılan patlayıcı madde miktarları,

    4. Ufalanma faktörü (yorum),

    5. Toplam gecikme zamanı (1. Delik ile son patlama arasında geçen süre),

    6. Delik çapı, boy, delik yükü, delikler arası mesafe, toplam delik sayısı ve gecikme dizaynı,

    7. Arazi üzerinde patlatma yeri ve yönü,

    8. Hava koşulları,

    9. Yibitaş – Lafarge / Lafarge mülkünde olmayan en yakın yerleşim alanına olan uzaklık ve sarsıntı ve gürültü eşdeğer ölçümleri (eğer pratikte mümkün ise),

    10. Delik logları,

    11. Bu rapor standart formatta hazırlanan “ Çorum Çimento Hammadde Ocakları Patlatma Raporu” olup, her bir patlatma esnasında “patlatma mühendisi” tarafından doldurulacak ve bir nüsha firmada bir nüsha YLOAÇ’ta olacak şekilde kayıt altına alınacaktır.

    12. Tüm kayıtlar en az 5 yıl süre ile arşivlenmelidir. İlgi raporlar kamera çekimi, fotoğraf veya ilave raporlar ile zenginleştirilebilir.

    PATLATMA SONRASI ; PATLATMA SONRASI KONTROLLER İLE SAHANIN GÜVENLİĞİ

    · Patlatma sonrasında Ateşçi tarafından saha kontrolü yapılarak, sahanın güvenli olup olmadığı telsiz ile ekibe bildirilir.

    · Daima ateşlemeden sonra oluşacak patlamamalarda eğer aksine bir durum üretici firma tarafından önerilmemişse – alana gitmeden önce, adi kapsüllerle ateşlemede 30, elektrikli ve elektriksiz kapsüllerle ateşlemede ise 15 dakika beklenmelidir.

    · Daima ateşlenmesine rağmen patlamayan elektrikli kapsüllerin uçları birbirine bağlanarak dışardan gelecek elektrik akımlarına karşı korumak amacıyla metal gövdeye bantlanmalıdır.

    · Hiçbir zaman patlamamış patlayıcıların olduğu alanlar delinmemeli ve patlayıcılar çıkartılmaya çalıştırılmamalıdır. Bu bölgeler bu konuda bilgili uzmanlar tarafından düzeltilmelidir.

    · Daima patlatma sonrası ocaktan çıkarılan veya hasar görmüş patlayıcılara özel önem verilmelidir. Bu patlayıcılar normal patlayıcılardan daha çok tahrip gücüne sahip olabilirler.

    · Patlamadan sonra çıkan gazların dağılması beklenmelidir. Bu gazlar zehirli olmasından dolayı gazlar tamamen dağılmadan patlatma sahasına girilmemelidir.

    · Patlatma sonrası sahadaki toxic tozların çekilmesi için 15 dakikalık süreç gerekmektedir

    ÜRÜNLER VE PATLAYICILAR
    1. Üretici firmanın ürün kataloglarından “her zaman ve asla” tavsiyeler listesini okuyunuz ve takip ediniz.

    2. Patlatma sahasında dinamit tetikleyici olarak sadece nonel kapsüller kullanılmalıdır. Eğer, elektrikli kapsül kullanma zorunluluğu kaçınılmaz ise mutlak suretle LT Teknik Merkez bilgilendirilecek ve bu esnada “tavsiye” kısmında bahsedildiği şekilde dikkatlice çalışmalar yürütülecektir.

    3. Nonel kapsüller ile yapılacak patlatmalarda ;

    · Şok tüpleri asla elektrikli kapsüller ile aynı yerde bulunmayacak,

    · Delik bloklarına aşırı şarjlama yapılmayacak,

    · Şok tüpleri ani ve sert olarak çekilmeyecek ve darbe almayacak,

    · Bağlantısı tamamlanan sistemin üzerinden asla araç geçmeyecek,

    · Dinamitlerin tetiklemesinde yüksek yanma hızlı, yüksek güçlü kapsüller kullanılmalıdır,

    · Daima şok tüp delik doğrultusunda ve gergin olmalıdır.

    · Hiçbir zaman paralel duran iki şok tüp birbirine bağlanmamalıdır. Yanma istenmeyen şekilde diğer şok tüpe geçebilir.

    3. Dinamitler kullanılırken ;

    · Dinamitleri asla ısırmayınız,

    · Dinamit çapını büyütmeye veya küçültmeye çalışmayınız,

    · Kapsülü, dinamitin içine zorla yerleştirmeye çalışmayınız,

    · Dinamiti asla kesmeyiniz ve kırmayınız,

    4. ANFO’ya asla gübre karıştırmayınız. Kullanılacak ANFO üretici firmadan alınmış olmalıdır. Mazot karışım oranının yanma verimliliğini doğrudan etkiliyor olacağını unutmayınız.

    5. Eğer zeminde su bulunuyor ise, bu ANFO’ nun yanma verimliliğini düşürecektir. Bu gibi durumlar için hazırlanmış ANFO bazlı suya dayanıklı patlayıcıları kullanınız.

    6. Tüm patlayıcıların bir raf ömrü bulunduğundan bir kural olarak depoya ilk giren patlayıcılar ilk olarak tüketilmelidir.

    İLAVE TEDBİRLER VE GÜVENLİ BİR PATLATMA İÇİN TAVSİYELER
    Personel ve genel durum hakkında ;


    1. Tüm patlatma işinden sorumlu bir görevli “patlatma mühendisi” olmalıdır. Patlatma alanındaki tüm uygulamalardan bu kişi sorumlu olacaktır.

    2. Patlatma alanında görevlendirilen tüm personel nasıl davranacağını bilmeli ve patlayıcı ile ilgili gerekli eğitimleri almış olmalıdır.

    3. Patlatma alanında ilk defa çalışacak personel veya eğitim amacı taşıyan uygulamalarda, çalışanlar “patlatma mühendisi”nin gözetiminde çalışmalıdır.

    4. Patlatma işlemine başlanılmadan önce lokal yetkililer mutlak suretle bilgilendirilmelidir. Polis, itfaiye ve diğerleri.

    5. Patlatma alanında çalışacak personelin güvenlik soruşturmaları yapılmış olmalıdır.

    Ekipman, malzeme ve metod hakkında;

    1. Patlatma işlemlerinde kullanılan tüm malzemeler, alüminyum, pirinç yada plastik gibi kıvılcım oluşturmayacak malzemeler olmalıdır.

    2. Devre kontrolü ancak “ateşçi” tarafından ve “patlatma mühendisi” nezaretinde ve sadece bu amaçla kullanılan ohm-metre cihazı ile yapılacaktır.

    3. Sadece nonel kapsüller kullanılmalıdır.

    4. Sıkılama malzemesi olarak delik çapının 1/8 oranında taş kırıkları kullanılabilir.

    5. Çalışmalar 12028 sayılı tüzük ve “Parlayıcı ve patlayıcı maddeler tüzüğü”ne uygun yürütülecektir.

    Patlatma prosedürü hakkında ;

    1. Tüm patlayıcı maddeler yasal tüzük uyarınca depolanır, taşınır ve kullanılır.

    2. Şimşek, patlatma güvenliğini tehlikeye sokabilir. Bu durumda tüm personelin sahayı hızlıca terketmesi sağlanmalıdır.

    3. Radyo dalgaları sistemi tetikleyerek patlamanın gerçekleşmesine yol açabilir. Bu nedenle, patlatma alanına radyo, telsiz veya cep telefonu ile 30 metreden daha çok yaklaşmak tehlikeli ve yasaktır. “Patlatma mühendisi” çalışan personelin bu cihazları taşımamasını yada emniyetli bir mesafede bırakmalarını sağlayacaktır.

    4. Şarj işlemi başlayıncaya kadar kapsül ve dinamitler ayrı ayrı muhafaza edilmelidir. Bu durumda en az 45 cm mesafede bulundurulmaları gereklidir.

    5. Özellikle enerji nakil hatlarının altında çalışma yapılıyor ise, enerjinin mutlaka kesilmesi yada tüm kapsüllerin nonel olması gereklidir.

    6. Patlama sonrası, eğer patlamamış bir delikten şüpheleniliyor ise sahaya 30 dakika boyunca girmeyiniz. Bu esnada gereksiz hiçbir personelin sahaya girmesine izin vermeyiniz.

    7. Yanmamış patlayıcıların etkisiz hale getirilmeden asla çalışmaların başlamasına izin vermeyiniz.

    8. Bu esnada yetkilileri haberdar ederek durumu izah etmeli ve deliğin nasıl imha edileceğine uzman ekibin (Üretici firma yetkilileri, LT teknik elemanları ve gerekli yasal merciler) tavsiyelerine uyularak karar verilmelidir.

    9. Patlatma sahasının girişine patlatma alanını tanımlayan bir levha ve prosedür asarak çevre sakinlerinin ve çalışanların bilgilenmesi sağlanacaktır.

    10. İkaz levhalarında mutlak suretle “ateşle yaklaşma” uyarısı bulunacaktır.

    11. Yüksekliği 1.5 metreyi aşan ayna yüzeylerinde yapılan çalışmalarda mutlaka emniyet kemeri kullanınız.

    ASLA YAPILMAMASI GEREKENLER :

    1. Depodan çıkarılan patlayıcı maddeler hiçbir suretle yalnız bırakılmayacaktır.

    2. Patlayıcı ile şarj edilmiş bir delikte susuzlandırma işlemi (pompa ile su çekme, basınçlı hava verme…) yapmayınız.

    3. İnfilak öncesi sahayı en az 800 metre mesafede boşaltınız.

    4. Hiçbir zaman kapsüllerin kablo ve tüplerini çekmeyiniz. Özellikle şok tüplü nonel kapsüllerde anlık bir patlamaya yol açabilir.

    5. Patlamamış bir delikten şüphelenildiğinde, asla deliği delmeyiniz yada kazmayınız. Bu gibi durumlarda mutlaka bir ekip oluşturunuz ve imha yöntemine ait kararları alınız. “Patlatma mühendisi” bu esnada sahayı kapatacak, kişileri ve ekipmanları uzaklaştıracak, ilgili yetkilileri arayarak konu hakkında acil durum toplantısı yapılmasını sağlayacaktır.

    TAŞ SAVRULMALARI

    Tüm taş savrulmaları önlenebilir. Taş savrulması vakaları her bir patlatma sonrası tutulan rapora mutlaka işlenerek kayıt altına alınmalıdır. Taş savrulma nedenleri genel olarak ;

    · Deliklerin aşırı şarj ile yüklenmesi ve yetersiz sıkılama: Delik şarjı yapılırken, şarj yüksekliği sürekli kontrol edilmelidir. İstenilen oranda şarj tamamlandıktan sonra geri kalan kısım sıkılama malzemesi ile doldurulur.

    · Boşlukların patlayıcı ile doldurulması : Delik delme aşamasında karşılaşılan tüm problemler kaydedilmelidir. Eğer boşluk geçiliyor ise, deliğin aşırı ve gereksiz şarjını engellemek için boşluklar sıkılama malzemesi ile geçilmelidir.

    · Yüzeydeki zayıf koşullar ve jeolojik yapı : Patlatma dizaynı yapılırken ön sıra yükü ve şarj oranları aynanın durumuna göre ayarlanmalıdır. Delik yükü azaldıkça patlayıcı miktarı düşürülmelidir.

    · Hatalı delik yükü : Delik yükünün çok küçük olduğu durumlarda taş savrulmalarını kontrol etmek zorlaşabilir. Büyük olması halinde ise, deliğin dikey olarak taş savurması olasılığı artmaktadır.

    · Hatalı zaman aralıkları : Özellikle sıralar arasındaki gecikme süreleri çok kısa ise, delikler bir grup hareketi göstererek ve taş savurmalarına yol açabilmektedir. Ayrıca delikler arasındaki yük mesafesi az ise (delik boyu/delik yükü<3 olması hali) taş savurmaları kaçınılmaz olabilecektir.

    Ekli Dosyalar:

  2. Abdulkadir. İSGforum Üyesi

    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman