1. İSGForum'a Hoş Geldiniz..
    İSGForum gerçek hayatta 'İş Güvenliği ve Çevre' adına yaşadığınız her şeyi olduğu gibi burada paylaşmanızı, kişilerle iletişim kurmanızı sağlar. Fotoğraf albümü, durum güncelleme, yorum, konu, mesaj vb. şeyleri istediğiniz herkese paylaşabilirsiniz. Üniversite arkadaşlarınızı bulabilir, onları takip edebilir ve onlarla iletişim kurabilirsiniz. Duvarlarına yazarak yorum formatında sohbet edebilirsiniz. İSGForum ile ortamınızı kurabilir, kişilerle fikir - bilgi alışverişi yapabilir ve etkinlikler düzenleyebilirsiniz. İSGForum'un tüm hizmetleri kuruluşundan beri ücretsizdir ve ücretsiz olarak kalacaktır. Daha fazla bilgi için site turumuza katılmak ister misiniz? O zaman buraya tıklayınız :) Giriş yapmak ya da kayıt olmak için .

Trafo neden patlar ? önlemler nelerdir?

Konusu 'Elektrik İşleri ve Kontrol Yöntemleri' forumundadır ve Ersin Bozkurt tarafından 14 Mayıs 2014 başlatılmıştır.

  1. Ersin Bozkurt Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    43934
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Makina mühendisi
    Trafo soğutamadığında fazla ısı üretir ve kapalı bir yağ çevrimi olduğu içinde genleşmeden patlayabilir.(Fakat koruması var bunun için içinde BUCHOLZ RÖLESİ var)

    2-yıldırım gibi olaylarda yüksek gerilimden ötürü yeterli koruması yoksa patlayabilir(fakat parafudrlar var bunun içinde)

    3-Aşırı yükten dolayı olabilir(fakat bunun içinde aşırı akım koruma röleleri vadır.)

    Tüm bakım ve elektrik korumaları olmalıdır

    Bir kaza sebebi olarak trafonun soğutma sistemindeki arıza ve buna bağlı olarak yağdaki genleşme gösterilmiştir.Bu da gösteriyorki trafo köşkleri sıkça takip edilmiyor ve rutin bakımları yapılmıyor.Aksi takdirde soğutma sisteminin bozulması sonucunda ısı nedeni ile genleşen yağın bucholz rolesinin ikaz vermesini veya basınç durumuna göre devreyi açmasını sağlaması gerekirdi
    güç ve dağıtım trafolarında soğutma ve yalıtma işleri için aromatik yağ kullanılır. bu yağ aynı zamanda trafonun en tehlikeli kısmıdır.eğer trafo yağı trafodan veya dış etkenler yüzünden fazla ısınırsa patlayıcı bir gaz oluşturur. normalde bu gaz bucholz rölesi tarafından tespit edilir. ama bucholz rölesi çalışmazsa bu gaz patlayıcı özellikler taşıdığı için en ufak kıvılcımda trafo'nun patlamasına yol açabilir. günümüzde artık kuru tip trafolar üretilmesiyle bu tehdit ortadan kalkmasına rağmen eski tip trafolar hala kullanılmaktadır. tahminen eski tip trafolarınKüçük güçlü trafolarda ( 50kVA mertebelerinde ) genleşme kabı ve silikajel bulunmaz. Trafo devreye alınmadan önce yağ tapası sökülüp altındaki kör tapa çıkarılmazsa trafoyu devreye aldıktan birkaç saat sonra trafo genleşmeden ötürü gümler. kuru tiplerle değiştirilmesi uzun zaman alacaktır
    Trafonun patlamasını önlemek amaçlı SERGI sistemi kullanılabilir. İlginizi çekebilir. Güncel olarak kullanılmaktadır.
    http://www.sergi-france.com/

    Patlamanın sebebi çok ani bir ısınmadan kaynaklanabilir , muhtemelen sargı izolasyonlarının delinmesi ve kısa devre oluşmasından kaynaklanabilir. İzolasonun delinme sebebi ise dizayn yapan mühendisin akım yoğunluklarını, ısınmaları ve sargı arası gerilimleri yanlış hesaplanamasından kaynaklanabilir. Veya üretimdeki arkadaşların izolasyonda zayıf nokta bırakmasından da kaynaklanabilir. Trafodaki birçok kontaklı koruma cihazı devreye girmesine rağmen oulşan ısı devre yüksek akım çekerek ark oluşturmu olabilir. Traofda bir arıza oluştuğu kesindir. SERGI sistemi trafolardaki yangını ve patlamayı önleyici bir sistemdir. Trafodaki ani ısınma sonucu yağ genleşir. Trafoyu patlama seviyesine gelmeden trafodan çıkışı yapılan bir valf üzerinden yağ özel bir hazneye boşalır. Bu sırada trafonun içine nitrojen sıkılarak trafodaki yanma ve patlama önlenmiş olur. (Sağlam trafo yapan firmalar için gereksiz bir korumasistemidir ).Ayrıca, yağlı trafolarda patlama kapağı konularak patlama sırasında kazanın şarapnel etkisi yaratması engellenebilir

    www.kontrolkalemi.com
    --- Tekrar yazılan mesaj birleştirildi, 14 Mayıs 2014 ---
    @Onur Umur
  2. Fatih Orkun ÇEÇEN İSGforum Üyesi

    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    Her kaza sonrası denetim mekanizmasının işleyişini eleştirmek basite kaçmaktır bence. Özel bir husus var bu ocakta trafo konusunda bu yüzden bu konuyu teknik detaylar açıklandıktan sonra değerlendirmek gerekiyor.
  3. Ersin Bozkurt Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    43934
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Makina mühendisi
    Haklısınız olayın trafodan olup olmadığı da açığa çıkacaktır(başka nedenler olabilir)
  4. Cagdas Sakinci İSGforum Üyesi

    Sertifika Numarası:
    92542
    Uzmanlık Sınıfı:
    B Sınıfı Uzman
    öncelikle verdiğiniz bilgiler çok aydınlatıcı teşekkür ederim ilk paragrafta belirttiğiniz üç önlem bir elektirik mühendisi tarafından trafolar için peryodik bakım yapılırken kontrol edilen hususlardanmıdır? peryodik kontrolleri yapılmış bir trafoda bu şekilde bir problemle karşılaşılabilirmi?
  5. Ersin Bozkurt Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    43934
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Makina mühendisi
    Periyodik kontrol yapılan ekipmanın uygunluğu elektrik mühendisi tarafından onaylanıyor doğru ve eksiksiz kontrol ve bakımlar yapılmalı bunu elektrik mühendislerine sormak daha doğru olacaktır
  6. Yasin Çetin İSGforum Üyesi

    Sertifika Numarası:
    46208
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    diyelim ki trafo patladı, asansör ve havalandırma sistemlerinin çalışmasını sağlayacak ve dışarıdan enerjilendirilmiş bir jeneratör sistemi olmalıydı, eğer asansörler çalışır vaziyette olsaysı ölü sayısı en az yarı yarıya düşerdi, diye düşünüyorum...
  7. Muhammed Ali Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    • Eğitim Grubu
    Uzmanlık Sınıfı:
    C Sınıfı Uzman
    Meslek odasından açıklama (EMO)
    PATLAMANIN NEDENİ TEYİT EDİLEMEDİ
    13 Mayıs 2014 tarihinde Manisa`nın Soma İlçesi`nde meydana gelen maden faciasında hayatını kaybedenlere başsağlığı, yakınlarına sabır diliyoruz. Facia ile ilgili EMO İzmir Şubesi heyetinin gece yaptığı incelemelerinin ardından, Ankara`dan giden Oda yöneticilerimizde facia alanında incelemelerine devam ediyorlar. Facianın nedeni ve sorumlularının açığa çıkarılması için yetkilileri kamuoyunu doğru bilgilendirme yapmaya, bir faciayı daha kader ile açıklamamaya davet ediyoruz. Patlamanın ve yangının trafo patlaması ile oluştuğu yönündeki bilgilerin doğruluğu bölgedeki heyetimiz tarafından teyit edilememiştir. Konu ile ile ilgili bilgiler netleştikten sonra kamuoyu ile paylaşılacaktır.

    http://www.emo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=102824#.U3Mu3vl_srU
  8. Ersin Bozkurt Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    43934
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Makina mühendisi
    evet neden trafomu daha belli değil fakat bilgi açısından
    EMO uzmanlarının işaret ettiği 10.03.1997 tarih ve 22930 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan GRIZULU OCAKLARDA ELEKTRIK ENERJISI KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELIK’in 16 ve 21. maddelerinde grizulu ocaklarda nasıl bir trafo kullanılacağı ve bunların denetiminin kimler tarafından yapılabileceğinin açıkça hüküm altına alınıyor.

    İlgili 16. madde şöyle: Elektrik teçhizati, tesisati ve aygitlarinda yapilan bakim ve onarimlarda, koruma tipi özelligini bozacak hiçbir degisiklik yapilamaz. Bakim ve onarimlarin ehliyetsiz kisiler tarafindan yapilmasi yasaktir.

    İlgili 21. madde ise şöyle: 3 fazli ve 50 Kw'in üzerindeki güçlerde hava soğutmali ve kuru tip güç transformatörleri, MGM 107/1983 standart sartnamesine uygun olacaktir.

    KURU TİP, D SINIFI TRAFO OLMALI

    Yönetmeliğe göre, bu tür maden ocaklarında emniyeti en yüksek Kuru Tip Trafo kullanılması gerekiyor. Yani D Tipi. Bunların özelliği alev sızdırmaz olması. Ve bunların bakım ve denetimlerini ancak uzman kişiler yapabilir.

    Bu tür ocaklarda Yağlı Tip trafo asla kullanılamaz.
  9. Ersin Bozkurt Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    43934
    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Firma / Kurum:
    Makina mühendisi
    Yanıt bekleyen sorular ;

    1. Yeraltı maden ocağına giriş ve çıkış sağlayacak birbirinden bağımsız ve güvenli en az iki yol olmak zorundadır. Soma Kömür İşletmeleri A.Ş'de birbirinden bağımsız iki ayrı giriş-çıkış var mıdır? Varsa, kömür ocağında mahsur kalan işçiler neden tahliye edilememektedir?
    2. Grizu veya kömür tozu patlama tehlikesi bulunan ocaklarda kullanılacak bütün elektrikli aygıtlar, alev sızdırmaz nitelikte olmalıdır. Bu özellikteki aletler çalışma esnasında hiç bir şekilde kıvılcım sızdırmadığı için patlamayı önleyebilir. Kömür ocağında bulunan elektrikli aygıtlar alev sızdırmaz özellikte midir?
    3. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan tüm iş yerleri iş güvenliği uzmanı görevlendirmek ile yükümlüdür.Acil durum planı doğru hazırlanmış mıdır?
    4. Trafo ve redresör, ocak içinde havalandırması sağlanmış, yangına dayanıklı, ayrı oda, hücre veya bölmelere konmuş mudur? Trafo dairelerinde karbondioksitli söndürme cihazları olmalıdır. Bunlar mevcut mudur?
    5. Kömür ocağında yangın bölgesi barajlanarak terk edildi mi? Yangının hava kaynağının kesilerek söndürülmesi yöntemine başvuruldu mu?
  10. Hasan Can Özdenli İtfaiye Er

    • Bölüm Yöneticisi
    Uzmanlık Sınıfı:
    Diğer Belge
    Firma / Kurum:
    Düzce İtfaiye Müdürlüğü'nde İtfaiye Eri
    Ayrıca kurtarma çalışmasının ne derece sağlıklı yürütüldüğüde sorulmalıdır ?
    İlk saatten itibaren temiz hava nereden pompalanmış yangının sönmemesinde ne kadar etkili olmuştur?
    Onlarca kurtarma elemanı nasıl olurda gazdan zehirlenmiştir.
    Yangın söndürülmesi için neden su kullanılmıştır. ? (Kullanıldığını tv den duydum.)
  11. Müge Ataseven İSGforum Üyesi

    Uzmanlık Sınıfı:
    Uzman Adayı
  12. Aydın Altıntaş İSGforum Üyesi

    Uzmanlık Sınıfı:
    A Sınıfı Uzman
    Ocakta kullanılan elektrik tesisatı ve cihazlarda exproof olma özelliği olmayabilir. Başka hiç bir mantıklı açıklama olamaz.
  13. Sait Aktaş Forum Yöneticisi

    • Forum Yöneticisi
    Sertifika Numarası:
    41670
    Uzmanlık Sınıfı:
    Uzman Adayı
    Firma / Kurum:
    :::::::::
    Gemimizdeki Elektrik Zabitimiz ile konuyu bugün tartıştık.
    Kendisi TEİDAŞ'da uzun süre çalıştığı için büyük trafolar konusunda uzman diyebiliriz.
    Kendisinin de bana anlattığı büyük trafoların soğutma sistemli olması gerektiği ve normalde bunun yağ ile yapıldığı. Fakat bu tarz bir işletmede kesinlikle ve kesinlikle yağ-su sğutuculu trafo kullanılmaması gerektiğini bildirdi.
    Öncelikle soğutma yapılamaması durumundaki ısınmadan trafonun yanması,
    Maden galerileri ilerledikçe ve aydınlatma ve elektrik ihtiyacı artacağından dolayı aynı trafoya binecek olan fazla yük trafo arızalarına sebep olabilir dedi. Bununla beraber trafoların neden maden içerisinde tutulduğunu, dışarıda daha güvenli olabileceğini sorduğumda ise kablo uzunluğu arttığı miktarda gerilim kaybı yaşanacağından dolayı çok daha kalın kablo ihtiyacı doğacaktır. İşletme bunun önüne geçmek için maden içerisinde trafo koymuş olabilir ama bunun kontrol merkezinin çok iyi izole edilmiş ve riskli bölgelerden en uzak noktada bulunması gerektiğinden bahsetti.
    Ayrıca gemilerde elektrik işlerimizi-ihtiyaçlarımızı 1 dizel jeneratörü ile karşılayabilecekken her gemide en az 3 adet jeneratör bulunur ve bunların hepsinin aynı anda arızalanması durumuna karşı bir tane de acil durum jeneratörü bulunur ki buda yaşamsal faaliyetlerimiz için bize gerekecekleri sağlamaya yaramaktadır. Maden gibi bir işletmede bunlar nasıl düşünülemez aklım mantığım almıyor.
    En acı şey ise;
    kurtarma çalışmalarına katılan bir profesyonel arama kurtarma ekip üyesinin izlenimlerine göre olayın kesinlikle bir trafo patlaması olmadığı yönünde. Daha önce bu tarz çok maden içerisine kurtarma amacı ile girmiş olan kişi " Bunun trafo kaynaklı olduğunu düşünmüyoruz" dedi. Bugün öğlen CNN Türk canlı yayına bağlanmıştı kendisi.